‘Yüksek veya düşük teknolojili iş yoktur; bir işi yüksek veya
düşük teknolojiyle yapmak vardır’ sözünü severim. Hangi sektörde
olursanız olun, teknolojiyi kullanma biçiminiz avantajınızı
belirler. Bunun son örneği, içimizi yakan orman yangınları.
Topraklarımızda belki binlerce yıldır orman yangını çıkıyor. Bu
yangınlar günümüzde daha da sıklaşmış olabilir – bazen hava durumu
(sıcaklık, kuraklık), bazen insan hatası (cam çöpler, anız yakma),
bazen altyapı eksikleri (elektrik iletim hatları), hatta bazen de
sabotaj. Ancak artık elimizde yepyeni teknolojik imkanlar var.
Nasıl bir asır öncenin imkanlarıyla iş yapmıyorsak, ülkemizin nefes
borusu olan yeşil vatanı da bir asır öncenin yöntemleriyle
savunmamalıyız. Dört örnekle somutlaştıralım.
İnsansız hava araçları, yani
drone’lar, yangınla mücadelede devrim yarattı.
2020’de Kaliforniya’daki Creek Fire yangınında, gece görüşlü
drone’lar kullanılarak alevlerin yönü ve sıcaklığı anlık izlendi.
Bu sayede ekipler, karanlıkta ilerleyen alevlerin önünü kesebildi.
Geleneksel yöntemlerde helikopterle keşif saatler alırken,
drone’lar dakikalar içinde veri sağlayabiliyor.
Yangın söndüren robotlar, özellikle yerleşim
alanlarına yakın bölgelerde önemli bir boşluğu dolduruyor. 2022’de
Güney Kore’nin Gyeonggi bölgesinde çıkan orman yangınında, insansız
kara araçları kullanıldı. İnsanların giremediği yoğun dumanlı
alanlara giren bu robotlar, basınçlı su püskürterek yangının
yayılmasını engelledi. Bu teknolojinin en büyük avantajı, personel
riske girmeden müdahale imkânı sunması. Bu vesileyle, Eskişehir ve
Bursa yangınlarındaki şehitlerimizi rahmetle anıyorum.
Akıllı sensörler, yangın çıkmadan önce
tehlikeyi haber veriyor. Ne de olsa,, en
maliyetsiz yangın, hiç çıkmayan/ yayılmayan yangın. İspanya’nın
Katalonya bölgesinde, binlerce sensör ağaçlara yerleştirildi. Bu
sistem sayesinde 2021’deki küçük çaplı bir yangın, henüz kıvılcım
halindeyken fark edildi ve söndürüldü. Oysa geleneksel sistemde bu
tür küçük yangınlar genellikle fark edilmeden yayılıyor.
Uydular, büyük resmi görmemizi sağlıyor. Avrupa
Birliği’nin Copernicus sistemi, 2023 Yunanistan yangınlarında yoğun
şekilde kullanıldı. Uydu verileriyle alevlerin ilerleme hızı ve
yönü hesaplandı, tahliye kararları veriye dayalı alındı. Uyduların
avantajı, kıta ölçeğinde dahi eş zamanlı izleme yapabilmeleri.
Tabii teknoloji, tek başına yeterli değil – işin kültür, saha
ekibi, ağaç deseni gibi tarafları da çok önemli. Ancak, tıpkı
şirketlerimizde olduğu gibi, risklerle mücadelede teknolojik
imkanları kullanmak tespiti hızlandırıyor, müdahaleyi daha kolay ve
etkin hale getiriyor, ve dolayısıyla hasarı azaltıyor.
Orman yangını haberi almadığımız bir hafta diliyorum.