‘Yapay zeka’ devreye girdi, ‘hastalık ekonomisi’nden ‘sağlık ekonomisi’ne geçiyoruz

MEDICANA Zincirlikuyu Hastanesi’nde “Longevity” bölümünü kurup yöneten Prof. Osman Müftüoğlu, bir grup meslektaşımla gerçekleştirdiği buluşmada konuyu şöyle açtı:

— “Check-Up” dönemi bitti, “Check-Forward” dönemi başladı... “Check-up” bugünü gösteriyor, “check-forward” yarını okumaya çalışıyor. Modern tıbbın yönü artık hastalık bulmaktan, risk öngörmeye doğru kayıyor.

Buluşma vesilesiyle imzaladığı kitabına da sohbet sırasında yeri geldikçe baktım:

Yaşasın Yaş Almak, Longevity 2.0

Kitapta “check-up”la ilgili şu iddiaları dikkatimi çekti:

• Klasik “check-up”lar hastaya değil hastalıklara odaklanır. Çoğunluğu kişiye özel değildir.
• Hatta kişinin yaşını, yaşam tarzı seçimlerini, mesleğini, genetik mirasını dikkate bile almaz.
• “Longevity check-up”ları ise bizi genetiğimizle, yaşam tarzı seçimlerimizle, geçmiş sağlık hikayemizle, yaşadığımız çevreyle, mesleğimiz, ilişkilerimiz ve ekonomimizle birlikte bir bütün olarak görür.
• Hastalığı aramaktan ziyade “yaşlanmayı okumaya” özen gösterir.
• “Check-up”ların çoğu ticaridir. Koruyucu sağlık hedefinden uzaktır. Az sayıda test içerir.
• Genellikle de tecrübe dağarcığı yeterince olgunlaşmamış ve dolmamış hekimler tarafından değerlendirilir.
• “Longevity” araştırmalarında kullanılan sağlık riski analizi testleri ise sizi adeta didik didik eder.
• Enine boyuna noktasal bir şekilde inceeler. Biyolojik yaş ile yetinmez, damar yaşınızı, beyin, kalp, bağışıklık, karaciğer yaşlarınızı, genetik mirasınızı masaya yatırır.

Kitaptaki “check-up” bölümünü incelerken sohbetten de kopmadım. Prof. Osman Müftüoğlu, “Yapay zeka” destekli analizler ve veri temelli sağlık yönetiminin, “Longevity”nin önemli parçası olduğunu belirtti:

— Tıpta veri giderek büyüyor ve insan aklının bunu tek başına yönetmesi zorlaşıyor. “Yapay zeka”nın en önemli katkısı burada. Görüntüleri daha erken görmek, riskleri daha erken okumak ve kişiselleştirilmiş karar desteği üretmek, “Longevity” alanında bu çok kıymetli.

Teknolojiyi hekimliğin alternatifi değil, destekleyicisi olarak gördüğünü vurguladı:

— Algoritmalar veriyi yorumlamaya yardım eder, fakat insanı anlamak hâlâ hekimin işidir. Gelecekte “iyi hekimlik” klinik sezgi ile teknolojik zekanın birlikte çalıştığı bir model olacak.

Dünyada “koruyucu tıp” ve “Longevity” ekonomisinin büyüdüğünü, sağlıkta asıl dönüşümün burada yaşanacağını kaydetti:

— Çünkü artık yalnızca hastalığı tedavi etmek değil, sağlığı optimize etmek konuşuluyor. Bu bakış açısı sağlık yatırımlarını da değiştiriyor. Önleyici sağlık, kişiselleştirilmiş tıp, veri temelli sağlık çözümleri ve sağlıklı yaş alma platformları daha büyük yer tutacak.

“Longevity”yi yalnızca tıbbi bir alan değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal dönüşüm alanı olarak gördüğünün altını çizdi:

— Sigorta modellerinden özel sağlık yatırımlarına, kamu politikalarından bireysel sağlık harcamalarına kadar etkili olacak. Aslında “hastalık ekonomisi”nden “sağlık ekonomisi”ne geçiyoruz. Bunun da daha başlangıcındayız.

“Longevity”nin artık yalnızca bireysel iyi yaşam arayışı olmadığına işaret etti:

— “Longevity”, toplumsal, ekonomik ve stratejik bir mesele haline geliyor. Dünya yaşlanıyor, genç nüfus oranı birçok ülkede düşüyor, kronik hastalık yükü artıyor. Bu tablo sağlık sistemleri kadar ekonomileri de etkiliyor.

“Yaş almanın” pasif biçimde maruz kalınan bir süreç olmadığını savundu:

— “Yaş almak”, yönetilebilir bir süreç olarak görülmeli. Uzun yaşam meselesi yalnızca ömrü uzatmak değil, o yılları daha sağlıklı, üretken ve bağımsız yaşayabilmek önemli.

1 Nisan 2026’dan itibaren ülkemizde hayatımıza giren 5G’nin sanayide ve sağlıkta önemli kapılar açacağı, kilometrelerce uzaktan ameliyat yapılabileceği üzerinde sıkça duruldu.

Prof. Osman Müftüoğlu ile “Longevity” sohbetinden “yapay zeka”nın tıpta, sağlık sektöründe büyük dönüşümü tetiklediğinin farkına vardık...

■ Hastalık gelmeden harekete geçin

PROF. Osman Müftüoğlu, “Longevity”nin bir yaşam biçimi olarak planlanması gerektiğini belirtti:

— Bunun için de size hizmet veren “Longevity” organizasyonu, aynı zamanda kişiye özel bir sağlık yöntemi sistemi bulundurabilecek kapasitede profesyonelleşmiş olmalıdır.

Yapılması gereken analizleri sıraladı:

— Hafızanızı, bağışıklığınızı, kemik-kas-eklem yapılanmanızı, metabolizmanızı, cinsel durumunuzu, kalp-damar sisteminizi, organlarınızı, zaman zaman da doku ve hücrelerinizi özenle yönetebilecek tecrübeli uzman kadro yoksa “Longevity” çalışması başarısız olur.

“Longevity uzmanlığı” tanımını şiddetle reddettiğini kaydetti:

— Tecrübeli bir klinisyen ve ona eşlik eden klinisyenler topluluğu, yüksek teknoloji içerikli bir ortam takım halinde bu hizmeti planlayıp verebiliyorsa işte o zaman verimli, bilimsel ve etik bir “Longevity” yolculuğundan bahsedebiliriz.

“Longevity” kliniklerinde kullanılan slogan ve tavsiyeleri ortaya koydu:

• Yaşlanmayı izlemiyor, yönetiyoruz.
• Vücudunuzun algoritmasını çözüyoruz.
• Sonsuz değil, sağlıklı ve güzel bir ömre odaklanın.
• Her birey bir sistemdir; biz o sistemi okuyor, anlıyor ve sizinle birlikte yeniden düzenliyoruz.
• Unutmayın; sağlığınızın CEO’su / patronu siz, stratejisti biziz.
• Yaş alma yaş kazan.

Prof. Müftüoğlu, kendisinin en çok kullandığı cümleyi de paylaştı:

— Hastalık gelmeden harekete geçin, koruyucu sağlığı önceleyin, vücudun verdiği küçük sinyalleri önemseyin, önlem almanın ve korunmanın her zaman ve her yaşta tedaviden daha kolay, ucuz ve değerli olduğunu unutmayın.

“Longevity” kliniklerinde kullanılan yeni teknolojilere örnekler verdi:

• “Yapay zeka” destekli testler ilk sırayı alıyor.
• “Yapay zeka” destekli kalp görüntüleme testleri, kalpteki riskleri girişimsiz ve ilaçsız şekilde, radyasyon olmadan, 2-3 dakika içinde tahmin edebiliyor.
• Muhtemel bir pankreas, yemek borusu, mide ya da rahim kanserini neredeyse 10-15 yıl önceden tespit edebilen “yapay zeka” destekli kanser araştırmaları yapılabiliyor.

Yaşlılık iyi yönetilirse toplumsal hazinedir

PROF. Osman Müftüoğlu, “Yaşasın Yaş Almak, Longevity 2.0” kitabının “Longevity hakkında sırlar ve sorular” bölümünde şu soruyu sordu:

— “Longevity”, sadece uzun yaşamak mı demek?

Yanıtı şöyle verdi:

— “Longevity”, sadece ömrü uzatmak değil, ömrün içine daha çok sağlıklı yıl-sağlıklı yaş, formda, fit, neşeli, keyifli, hastalıklardan uzak bir ömür katmaktır. Kısacası, sağlıklı geçirilen yılların sayısını mümkün olduğunca çoğaltmaktır.

Bu alandaki hekimlerin hedeflerini ortaya koydu:

— Bunu başarabilmek için de “Longevity” çalışmalarına odaklanan bizim gibi uzmanlar, yaş alırken de beden-zihin-hücre sağlığını birlikte korumayı hedefleriz.

Prof. Müftüoğlu, sohbet sırasında yaşlılıkla ilgili şu noktanın altını çizdi:

— Yaşlılık doğru yönetilmediğinde yüke dönüşür. İyi yönetilirse de yaşlı nüfus toplumsal hazine rolü oynar.

Eskiden 60 yaşında emeklilik, 70 yaşında da vefat gibi bir durum olduğu vurguladı:

— Şimdi dünyada 75 yaşında CEO’luğu sürdürenleri görüyoruz. Üstelik daha başarılı oluyorlar, daha kolay ve doğru kararlar alıyorlar.

“Yaş almayı toplumsal hazineye dönüştürmek” için dikkat edilmesi gereken basit kuralları sıraladı:

• Durma: Mutlaka hareket edin, her gün yürüyün.
• Düşmeyin: Düşmemek için hareketlerinize dikkat edin.
• Üşütme: Soğuk algınlığı ileri yaşlarda zatürreye çevirirse ölüme yol açabiliyor.

Hedeflenen “yaş alma” halini de şöyle özetledi:

— Görerek, düşünerek (yani Alzheimer, demans olmadan), yürüyerek (yani yatalak hale gelmeden) yaş almak en önemlisi...

Akıllı steteskop EKG de çekiyor

PROF. Osman Müftüoğlu, Zincirlikuyu Medicana Genel Müdürü Dr. Oğuzhan Cücü, Prof. Semih Gür, Dr. Betül Bal’ın da katıldığı sohbet toplantısı sırasında ekibinden kullandığı “steteskop”u (doktorların vücut içindeki sesleri dinlemek için kullandığı cihaz) istedi, bize gösterdi:

— Bu, “akıllı steteskop”...

Ayarlarını yaparak anlattı:

— Kalbi, akciğerleri, vücudun farklı bölgelerini dinlemek için ayrı ayar yapılıyor. Yani, kalbi dinleme modu ayrı, akciğerleri dinleme modu farklı.

“Akıllı steteskop”u kendi kalbinin üstüne koydu, ekranına bakmamızı önerdi:

— Bakın bu steteskop ile EKG (Elektrokardiyografi) de çekebiliyoruz. Yani, kalp ritmini buradan görebiliyoruz.