Üretmeyene değil, üretene; veri taklitçisine değil,
gerçek çözümler sunana destek vermeli. Üretkenliğini kanıtlayan
zekâlar yükselmeli, zombiler batırılmalı. Yararlı fikirler
yüceltilmeli
1- SORUN: Yapay zekâ çağında hâlâ
“teşvik” denince akla ilk gelen, kimin ne
kadar para alacağı oluyor. Oysa mesele artık sadece fon
değil, fonun veriyle ilişkisidir. Teşvikler,
zekâyla desteklenmeyen yapılar içinde boşa akıyor.
Sonuç: “zekâsız destek” kavramıyla bütçe
eriyor.
2- ETKİSİ: Bu, algoritması olmayan
fikre yazılım bütçesi vermek gibidir. Kod yazmayan
sistemin güncellenmesini beklemek gibi… Kaynağı olan ama
zekâsı olmayan girişimler çoğaldıkça, sistem değil
sadece kayıt defteri şişiyor. Bugünün yeni kâbusu: Veriyi
taklit eden yapılar yapay zombi şirketler.
YZ ÇAĞINDA VERİ ÜZERİNDEN SOYGUN
3- ÇÖZÜM: Bunlar sistemde var gibi
görünürler ama üretmezler. Destek alırlar ama
dönüşüm sağlamazlar. Teşvik programlarına
başvururlar, YZ yazılımları talep ederler, ama
sonunda sadece “fatura” üretirler. Çünkü asıl
dertleri, süreci akıllandırmak değil, veri yoluyla
sistemi oyalamaktır.
4- YÖNTEM: Bu tür şirketler
zekâyı değil, şekli kopyalar. Ama
içerik boş kalır. Ve sistem bu boşluğu
fark etmeden fon aktarmaya devam eder. Teşvikler, tıpkı
tohumlar gibidir. Ancak doğru toprağa düşerse ürün
verir. Zekâsız girişimlere verilen teşvik; “kodsuz
tohum” ekmek gibidir. Ne yeşerir ne de iz bırakır.
2 SORU 2 CEVAP / YZ ile teşvike
dair…
Teşvikleri kim, nasıl denetlesin?
Denetim, artık bakanlık yazışmalarıyla değil,
sistem içi veri takibiyle yapılmalıdır. Her teşvik
bir API’ye bağlanmalı, süreç gerçek
zamanlı izlenmelidir. Teşvik sadece verilmesin;
veriyle denetlensin.
Zombi şirketlerden nasıl arınırız?
“Zombi temizliği” bir ahlak meselesidir. Bu,
sadece hukukla değil, sistem
zekâsıyla mümkündür. YZ destekli teşvik
analizleri, üretmeyeni itebilir. Her teşvik,
“üretim-veri-etki üçgeni” ile ölçülmeli
not/ Zombiyi besleme, zekâyı
boğma
Bugün hâlâ teşvik alan ama üretmeyen,
kendini yenilemeyen yapılar, sadece kamu bütçesini
değil, kolektif umudu da tüketiyor. Bu sistemden
çıkış; “zombilere değil, zekâya kaynak” vermekle
mümkün. Zombi bir sistemin yaşaması, üretken bir
girişimin boğulması anlamına gelir.
ZOMBİ ŞİRKET LÛGATI
Zombi: Haiti kültüründe, hayattan beslenen ama
değer üretmeyen ölü sistemleri anlatır
Zombi şirket: Teşvik kovalayan ama değer
üretmeyen, kamu bütçesi asalağı yandaş oluşumlar
Akılsız teşvik: Topluma, ekonomiye, kalkınmaya
faydası olmayan projelerin desteklenmesi
YZ destekli teşvik: Yapay zekâ marifetiyle
teşviklerin etki analizi sonucu dağıtılması ve takibi