NYT: Grönland’da ABD’nin askeri hareket alanı Soğuk Savaş anlaşmasıyla genişliyor
Grönland üzerinde kontrol kurma isteğini dile getiren ABD Başkanı Donald Trump’ın sözleri tartışma yaratırken, Washington’ın 1951’de imzalanan savunma mutabakatı sayesinde ada üzerinde uzun süredir askeri ayrıcalıklara sahip olduğu belirtiliyor.
1951’de ABD ile Danimarka arasında imzalanan savunma anlaşmasının, Washington’a Grönland’da askeri üsler kurma ve personel konuşlandırma hakkı verdiği, ayrıca ada üzerindeki hava ve deniz trafiğini kontrol etme yetkisi tanıdığı belirtiliyor. NYT’ye göre anlaşma, ABD’ye askeri tesislerin yapımı ve işletilmesi konusunda da geniş bir alan açıyor.
2004’te güncellenen anlaşma, Grönland’ın yarı özerk yönetimine söz hakkı tanırken, ABD’nin askeri adımlarında Danimarka ve Grönland’la istişare şartını getirdi.
"Danimarka’nın Grönland’ı satma yetkisi yok"
Araştırmacı Mikkel Runge Olesen, ABD’nin adada neredeyse sınırsız hareket edebildiğini ve “nazikçe isterse” istediğini elde edebileceğini söyledi. Olesen, Danimarka’nın Grönland’ı satma yetkisi olmadığını da hatırlattı.
Savunma analisti Peter Ernstved Rasmussen, ABD’nin makul taleplerine her zaman olumlu yanıt verildiğini, bunun bir “nezaket formülü” olduğunu dile getirdi. Ona göre Washington, yeni bir üs ya da havaalanı kurmak istediğinde Danimarka’ya sadece bilgi vermekle yetinebiliyor.
Eski parlamento yetkilisi Jens Adser Sorensen ise “Çerçeve hazır, yürürlükte. Eğer güvenlikten bu kadar endişe ediliyorsa neden mekanizmalar işletilmiyor?” sözleriyle anlaşmanın kullanılmamasını eleştirdi.
ABD Başkanı Trump’ın Grönland söylemleri yeniden gündemde
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın stratejik önemine dikkat çektiği aktarılmıştı. Rusya ve Çin’in bölgede etkisini artırdığını savunduğu, “Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland’a ihtiyacımız var.” sözünü kullandığı belirtilmişti. Trump’ın ayrıca ABD’nin ada üzerindeki kontrolünün Batı’nın çıkarlarına ve Avrupa Birliği’nin güvenliğine hizmet edeceğini öne sürdüğü ifade edilmişti.
Grönland’ın ise geçmişte ABD’den gelen, egemenliğin devrini de içeren teklifleri reddettiği aktarılmıştı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’in 5 Ocak’ta yaptığı açıklamada, NATO müttefikine yönelik olası bir saldırı kararının ittifakı sona erdireceğini söylediği, Trump’ın sözlerini de sert biçimde eleştirdiği belirtilmişti.
