Teknoloji sektörü Trump’ın yapay zekâ politikasındaki sert dönüşle karşı karşıya

ABD Başkanı Donald Trump’ın yapay zekâya yönelik ani ve öngörülemez denetim yaklaşımı, teknoloji sektöründe bazı isimlerin Joe Biden dönemindeki düzenlemeleri arar hale gelmesine neden oldu.

Politico haberine göre, bu değişim, Trump’ın ikinci döneminin başında pek az kişinin tahmin edebileceği bir tabloyu ortaya çıkardı. Trump, eski Başkan Joe Biden’ın yapay zekâ güvenliği politikalarının ABD inovasyonunu baskılayacağını savunan Silikon Vadisi milyarderlerinden aldığı büyük destekle göreve gelmişti. Göreve geldikten sonra yapay zekânın serbestçe gelişmesine izin vereceğinin sinyallerini vermiş, ilk yılında ise ağırlıklı olarak eyaletlerin bu teknolojiye yönelik düzenleme yapmasını engellemeye odaklanmıştı.

Ancak Anthropic ve OpenAI tarafından geliştirilen yeni ve güçlü yapay zekâ modellerinin ortaya çıkması üzerine Beyaz Saray bu ay şirketlerin en gelişmiş ürünlerini piyasaya sürme yeteneklerini sınırlama kararı aldı. Kararın gerekçesi, kötü niyetli aktörlerin bu modelleri siber saldırılar için kullanabileceği endişesi oldu.

Yeni kontrollerin uygulanma sürecinin düzensiz ve belirsiz ilerlediği belirtilirken, ABD yapay zekâ sektörü bu süreçte belirsizlik içine girerken Çinli rakiplerin ilerleme kaydettiği ifade ediliyor.

Anthropic üzerindeki kısıtlamalar kısmen kaldırıldı

Trump yönetiminin öngörülemez yaklaşımı cuma günü bir kez daha ortaya çıktı. Yönetim, Anthropic’in en gelişmiş yapay zekâ modellerinden birine yönelik ihracat yasağını kısmen geri çekti. Ancak şirketin “Fable 5” isimli ikinci gelişmiş modeli üzerindeki kısıtlama devam ediyor ve kararın gerekçesi halen netlik kazanmış değil.

Anthropic’in en büyük rakibi OpenAI da bu hafta Beyaz Saray’ın benzer siber güvenlik endişeleri nedeniyle en gelişmiş modelinin piyasaya sürülmesini sınırlandırdı.

Bu gelişmeler, Beyaz Saray’ı kendileri için bir ortak olarak gören teknoloji sektöründe ciddi bir yön değişimine neden oldu. Sektör şimdi iki partiden gelen artan siyasi baskı ve kapsamı sürekli değişen belirsiz bir düzenleme ortamıyla karşı karşıya bulunuyor.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir yapay zekâ şirketinin üst düzey yöneticisi, yönetimin yeni modellerin önüne koyduğu engelleri sert şekilde eleştir ve “Bu durum fiilen Avrupa tarzı bir lisanslama rejimine benziyor” dedi.

Sektör resmi çerçeve talep ediyor

Önde gelen yapay zekâ şirketlerini temsil eden Yazılım ve Bilgi Endüstrisi Birliği’nin küresel kamu politikaları ve hükümet ilişkileri başkanı Paul Lekas, sektörün resmi bir sürece ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Lekas, “Herhangi bir modelin veya yazılımın piyasaya sürülmesinin geçici kararlarla ve tek seferlik lisans süreçleriyle belirlenmesini istemiyoruz” ifadelerini kullandı.

Kimliği açıklanmayan bir OpenAI yöneticisi ise sektörün yönetimden “netlik” beklediğini söyledi. Aynı ifade, Reuters’ın görüştüğü birçok lobi temsilcisi tarafından da tekrarlandı.

Ancak sektör temsilcileri, Beyaz Saray’a fazla baskı yapmaları halinde ihracat kısıtlamaları veya başka sert düzenlemelerle karşılaşabileceklerinden endişe ediyor.

Büyük yapay zekâ laboratuvarlarıyla çalışan bir danışman, “Biraz mayın tarlasında yürüyormuş gibi hissediyorlar” dedi.

Beyaz Saray: Hedef ABD liderliğini korumak

Beyaz Saray Sözcüsü Liz Huston yaptığı açıklamada Trump yönetiminin yapay zekâ inovasyonunu desteklediğini savundu.

Huston, yapay zekâ altyapı projeleri için izin süreçlerinin hızlandırıldığını ve eyalet bazlı farklı düzenlemeleri engellemeyi amaçlayan başkanlık kararnamesi imzalandığını hatırlattı.

Huston, “Başkan Trump hedefini defalarca açık şekilde ifade etti: Yapay zekâ ve diğer ileri teknolojilerde Amerikan liderliğini sürdürmek” dedi.

Politika değişimi haziran ayında başladı

Trump yönetiminin yapay zekâ politikasındaki değişimin ilk işareti haziran başında görüldü.

Haftalar süren tartışmaların ardından Trump, gelişmiş yapay zekâ modelleri geliştiren şirketler için gönüllü inceleme süreci öngören bir kararname imzaladı.

Ancak kararname tam uygulanmadan Beyaz Saray daha sert adımlar attı. Haziran ortasında Anthropic’in Mythos 5 ve Fable modellerine ihracat kısıtlaması getirildi ve güvenlik endişeleri nedeniyle şirketin yeni ürünlerini piyasaya sürmesi engellendi.

Bu hafta ise yönetim, OpenAI üzerinde baskı kurarak yeni GPT-5.6 modelinin yalnızca yönetim tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki ortakla paylaşılmasını istedi.

“Neredeyse tam bir moratoryum oluştu”

Biden döneminde yeni teknolojiler konusunda danışmanlık yapan Saif Khan, Trump yönetiminin yaklaşımını güvenlik endişelerine verilmiş aşırı bir tepki olarak değerlendirdi.

Khan, yönetimin geçmişte yapay zekâ risklerini küçümseyen yaklaşımının bugünkü hazırlıksızlığın nedeni olduğunu söyleyerek, “Ortada neredeyse tamamen sezgilere dayalı, neyin onaylanacağına dair belirsiz bir sistem oluşmuş durumda” şeklinde devam etti.

Khan’a göre mevcut yaklaşım, Biden yönetiminin düşündüğü tüm düzenlemelerden daha sert sonuçlar doğuruyor ve şu şekilde açıklıyor:

“Yönetimin mevcut adımları yeni model yayınlarında neredeyse tam bir moratoryuma yol açtı. Bu durum şirketlerin finansallarını ciddi biçimde etkilemeye başlayacak.”

Sektör daha dengeli bir yaklaşım istiyor

Trump yönetiminde görev yapmış ve OpenAI’nin stratejik gelecekler biriminin başına geçmeye hazırlanan Dean Ball ise Beyaz Saray’ın daha sert önlemler almak zorunda kalmasının kaçınılmaz olduğunu ancak orta yol bulunabileceğini söyledi.

Ball, “Tamamen serbest bir yaklaşımın bu teknoloji için uygun olmadığı doğru. Ancak Trump yönetiminin kaygıları meşru olsa da bu endişelere fazla sert tepki verdiklerini düşünüyorum” dedi.

Teknoloji şirketleri ortak düzenleme çerçevesi arıyor

Sektördeki karmaşaya rağmen bazı teknoloji yöneticileri Beyaz Saray’ın yeniden daha esnek yaklaşımına döneceğini düşünüyor.

Bir OpenAI yöneticisi, yönetimin süreç üzerinde çalıştığını ve Trump’ın ay başında imzaladığı kararnameyi yakında tamamlayacağını belirtirken, mevcut sıkı denetim sürecinin ardından gönüllü inceleme mekanizmasına geri dönülebileceğini ifade etti. Yönetici, “Laboratuvarlar yeni modeller geliştirmeye devam ediyor. ABD’nin yapay zekâ liderliğini koruması için bu modellerin piyasaya sürülmeye devam etmesi kritik” dedi.

Paul Lekas ise teknoloji sektörünün gelişmiş yapay zekâ kuralları konusunda koordineli bir düzenleme çerçevesi oluşturmak için çalıştığını söyledi.

Lekas, bu çerçevenin başkanlık kararnamesi veya Kongre aracılığıyla yazılı ve kalıcı hale getirilmesini istediklerini belirtti. Ancak sektörün önce güvenlik standartlarında ortak yaklaşım geliştirmesi gerekiyor.

Lekas, “Sektörün ortak en iyi uygulamalar etrafında birleşmesi kendi yararına olacaktır” dedi.