Diplomanın maliyeti katlandı: Vakıf üniversitelerinde ücretler 8 yılda 29 kat arttı
Vakıf üniversitelerinde eğitim ücretleri katlandı. Vakıf üniversitelerinde bir öğrencinin yıllık eğitim maliyeti sekiz yılda Türk lirası bazında yaklaşık 29 kat, dolar bazında ise dört kat yükseldi.
Üniversite tercih döneminde geri sayım sürerken, tercihlerin pazartesi günü sona ermesi bekleniyor. Sürecin devam ettiği bu dönemde eğitim uzmanı Salim Ünsal'ın 2018-2026 yıllarını kapsayan vakıf üniversiteleri analizinde dikkat çekici veriler yer aldı. Kontenjan, öğrenim ücretleri ve gelirleri inceleyen araştırmaya göre, vakıf üniversitelerinde bir öğrencinin yıllık eğitim maliyeti sekiz yılda Türk lirası bazında yaklaşık 29 kat, dolar bazında ise dört kat yükseldi. Türkiye Gazetesi'nin haberine göre aynı dönemde üniversitelerin 2026 yılı için öngördüğü toplam ciro da 80 milyar liranın üzerine çıktı.
2018 YKS döneminde vakıf üniversitelerinde yıllık ortalama eğitim ücreti 15 bin 817 TL iken, 2026 YKS döneminde bu rakam 458 bin 146 TL’ye yükseldi. En sert artışlar ise enflasyonun etkisinin yoğun hissedildiği 2023 (%130,9) ve 2024 (%119,2) yıllarında yaşandı.
Ücretler dolar bazında 4 katına çıktı
Dolar bazında değerlendirildiğinde de ücretlerde kayda değer bir yükseliş görüldü. 2018’de 2 bin 415 dolar olan ortalama yıllık ücret, 2022’de 2 bin 114 dolara geriledikten sonra hızla yükselerek 2024’te 5 bin 795 dolara, 2026’da ise 9 bin 635 dolara ulaştı. Böylece eğitim ücretleri döviz bazında da yaklaşık dört katına çıktı. Vakıf üniversitelerinin bütün kontenjanlarını doldurması hâlinde hedeflenen toplam ciro, 2018’de 2,47 milyar TL iken 2026’da 80,67 milyar TL’ye yükseldi. Gerçekleşen toplam gelir ise 2018’de 1,8 milyar TL’den, 2025’te 47,01 milyar TL’ye çıktı.
Vakıf üniversitelerinde kontenjan arttı, doluluk oranı sert düştü
Kontenjanlar 2018’de 156 bin 507 iken, 2025’te 189 bin 731 ile zirve yaptı, 2026’da ise 176 bin 80’e geriledi. Yüksek ücret artışlarının etkisiyle doluluk oranı da düşüş gösterdi. 2022’de yüzde 95,5, 2023’te yüzde 92,5 olan doluluk oranı, 2025’te yüzde 72,6 ile son sekiz yılın en düşük seviyelerinden birine indi.
Vakıf üniversiteleri 2023’e kadar zamma direndi
Salim Ünsal, vakıf üniversitesi ücretlerinin 2023 öncesi mi yoksa sonrası mı daha rasyonel olduğu konusunda kesin bir değerlendirme yapmanın zor olduğunu belirtti. 2021’den sonra TÜİK’in açıkladığı kümülatif enflasyonun yüzde 700’e yaklaştığını, üniversitelerin ise yeni öğrenci ücretlerini bu dönemde 19 kat artırdığını ifade eden Ünsal, kurumların 2023’e kadar zam konusunda direndiğini, sonrasında ise sürdürülebilirlik sebebiyle yüksek artışlara yöneldiğini söyledi.
Ünsal, bütün artışlara rağmen ortalama yıllık ücretin 400 bin lira seviyesinde kaldığını, özel okul ücretleriyle kıyaslandığında üniversite eğitiminin hâlâ görece daha düşük maliyetli olduğunu belirtti. Eğitimin anayasal bir hak olduğunu vurgulayan Ünsal, vakıf üniversitelerinin yüksek kâr elde eden ticari kuruluşlar olarak değerlendirilmesinin gerçeği tam yansıtmadığını, dolar bazındaki artışın ise kur baskısı politikasından bağımsız ele alınamayacağını ifade etti.