AYM’den enflasyon vurgulu karar: Kanuni faiz düzenlemesi iptal edildi
Anayasa Mahkemesi, enflasyon koşulları karşısında yetersiz kaldığı gerekçesiyle kanuni faizi yüzde 12 olarak belirleyen 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesini yürürlükten kaldırdı. Yüksek Mahkeme, aynı gerekçeyle gümrük vergileri ile bu vergilere bağlı olarak tahsil edilen gecikme faizi için kanuni faiz uygulanmasını öngören düzenlemeyi de iptal etti.
İstanbul 8. Vergi Mahkemesi, önüne gelen bir dava kapsamında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun, 7190 sayılı Kanun’la değiştirilen 216. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kanuni faiz” ifadesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararı Resmi Gazete’de yayımlanırken, Yüksek Mahkeme; gümrük vergileri ile bunlara bağlı olarak tahsil edilen gecikme faizi veya gecikme zammının iadesinde kanuni faiz uygulanmasını öngören hükmü iptal etti.
Yüksek Mahkeme'nin gerekçesinde, daha önce 3095 sayılı Kanun’un kanuni faizi düzenleyen birinci maddesinin "Sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri" yönünden incelenerek iptal edildiği hatırlatıldı.
"Enflasyon karşısında alacakların değerini koruyacak mekanizma yok"
Sözleşmeyle miktar tespit edilmeyen hallerde, kanuni faiz oranının yüzde 12 olarak uygulanmasını öngören 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesinin iptaline ilişkin kararın gerekçesinde, "hak edildiği hâlde alınamayan bir miktar paranın ödeneceği tarihe kadar geçen sürede hak sahibinin enflasyon etkisiyle makul olanın ötesinde bir ekonomik kaybının oluşabileceği, kuralda borcun geç ödenmesi nedeniyle belli bir oranda faizin ödenmesi öngörülmekle birlikte paranın değerinde oluşacak aşınmayı telafi etmek amacıyla enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğramadan ödenmesini sağlayacak mekanizmaların öngörülmediği, hukuk sisteminde alacağın enflasyon karşısında değer kaybının önlenmesi için etkili bir hukuk yolunun bulunmadığı"nın ifade edildiği aktarıldı.
"Kanuni faiz, gümrük alacaklarındaki değer kaybını karşılamıyor"
Gerekçede, "İtiraz konusu kural bakımından da söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulmamaktadır. Kuralla gümrük vergileri ile bunlara bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde kanuni faiz uygulanması öngörülmekle birlikte bu paranın değerinde enflasyon nedeniyle oluşan ve kanuni faiz ile karşılanamayan aşınmayı telafi edecek, paranın önemli ölçüde değer kaybına uğramadan ödenmesini sağlayacak mekanizmaların öngörülmediği, bu itibarla hukuk sisteminde alacağın enflasyon karşısında uğradığı değer kaybını telafi edecek etkili bir hukuk yolunun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır" denildi.
