Dünyada şehir merkezlerinde gelir kiraya yetmiyor: Türkiye, liderliği kime kaptırdı?
Büyükşehirlerde kira yükü tüm dünyada artarken, 33 ülkenin 12’sinde şehir merkezlerinde 1+1 konut kirası ortalama geliri aştı. Türkiye, yüzde 165 oranla en yüksek kira baskısının hissedildiği ülkeler arasında yer aldı.
ÖZDER ŞEYDA UYANIK
Avrupa ağırlıklı ülkelerde ortalama gelirdeki bekar bir çalışanın kazancının en büyük şehrin merkezindeki 1+1 bir evin kirasına oranı 33 ülkenin 20’sinde yüzde 80’nin üzerinde olurken, 12 ülkede kazancını aştı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Değerlemesi Yapılan Konutların Birim Kiraları verilerine göre, İstanbul’da ortalama kira 40.512 TL olurken, Türkiye’de bu ortalama 24.188 olarak görülüyor. Türkiye ortalamasının yaklaşık 1,7 katı olan İstanbul’da daha merkezi konumlardaysa kiralar daha yüksek olurken, ortalama bir gelir ile İstanbul’da yaşamak zorlaşıyor. Ancak bu durum dünyadaki birçok büyükşehirde aynı şekilde yaşanıyor.
Avrupa’da durum ne?
Eurostat ve Numbeo verilerinden derlenen hesaplamaya göre, Avrupa ülkelerinde büyükşehirlerde kira baskısı belirgin şekilde hissedilirken, Portekiz’de oran yüzde 163, Slovakya’da yüzde 152, Polonya’da yüzde 139 seviyesinde kazancı aşıyor.
Macaristan ve Çekya gibi ülkelerde de kira/gelir oranı yüzde 130’un üzerinde seyrediyor. Bu tablo, özellikle Orta ve Doğu Avrupa’da barınma maliyetlerinin gelir artışının önüne geçtiğini ortaya koyuyor.
İsveç’te kira/gelir oranı yüzde 97 ile gelirin tamamına yakın seviyede bulunurken, Japonya, İrlanda ve Litvanya’da bu oran yüzde 93 civarında oluyor. Hollanda’da yüzde 90, Danimarka ve İtalya’da yüzde 85 seviyeleri dikkat çekiyor.
En düşük oranlar Batı Avrupa’da
Kira yükünün görece daha düşük olduğu ülkeler genel olarak Batı Avrupa’da yer alıyor.
Belçika’da kira/gelir oranı yüzde 56, Avusturya’da yüzde 54 ile en düşük seviyelerde bulunuyor. Finlandiya yüzde 61 ve İsviçre yüzde 69 ile bu grubu takip ediyor.
Bu ülkelerde kira giderinin gelire oranla daha yönetilebilir seviyelerde olduğu görülüyor.
Türkiye, listede 2. sırada
Türkiye’de aylık ortalama gelir Eurostat verilerine göre 545 Euro seviyesinde hesaplanırken, İstanbul’da merkezi bir konumda 1+1 bir evin ortalama kirası Numbeo’ya göre 898 Euro’ya ulaşıyor. Kira, gelirin yüzde 165’ine denk geliyor.
Listenin ilk sırasında yer alan ABD’de de benzer bir tablo dikkat çekiyor. New York’un merkezinde 1+1 evin ortalama kirası 3.623 Euro’ya ulaşırken, ortalama aylık gelir 2.175 Euro’da kalıyor ve oran yüzde 167 ile Türkiye’nin üzerinde gerçekleşiyor.
Küresel tabloda barınma krizi derinleşiyor
Veriler, küresel ölçekte konut ve kira krizinin derinleştiğini ortaya gösterirken, birçok ülkede kira giderleri, gelir artışını geride bırakıyor. Özellikle düşük ve orta gelir grupları için barınma maliyetleri giderek daha büyük bir yük haline geliyor.
Türkiye ise bu tabloda en sert ayrışan ülkelerden biri olarak öne çıkarken, kira maliyetlerinin büyükşehirlerde geliri aşması, barınma krizinin boyutunu net biçimde ortaya koyuyor.