Tarımsal emtiada jeopolitik fiyatlama: Soya yağı 3 yılın zirvesine yaklaştı
Küresel emtia piyasasında soya yağı fiyatları, Orta Doğu eksenli artan gerilimler ve enerji sektöründeki biyoyakıt talebinin etkisiyle son üç yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Tedarik zincirindeki aksamalar ve ham petrol fiyatlarındaki yükseliş, bitkisel yağ kompleksinde sert bir fiyat hareketliliğini tetikledi.
Orta Doğu’da bir ayı aşkın süredir devam eden çatışmalar, küresel bitkisel yağ ticaretinin ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı ve çevresindeki nakliye hatlarını doğrudan etkiliyor. Bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle navlun maliyetlerinin artması ve gemi rotalarının değişmesi, soya yağı gibi stratejik ürünlerin sevkiyat takviminde sarkmalara yol açtı. Enerji piyasalarındaki belirsizlik sürdüğü müddetçe, lojistik maliyetlerin bitkisel yağ fiyatları üzerindeki bu baskılayıcı etkisinin devam etmesi bekleniyor.
Biyoyakıt talebi ve petrol piyasasıyla korelasyon
Fiyatlardaki tırmanışın bir diğer ana nedeni ise havacılık ve ulaşım sektöründe hız kazanan biyoyakıt dönüşümü. Ham petrol fiyatlarının 115 dolar barajını aşmasıyla birlikte, soya yağı gibi bitkisel kaynaklı alternatif yakıtlara olan talep rekor seviyelere ulaştı. Özellikle ABD ve Avrupa merkezli enerji devlerinin üretim hatlarını soya yağı bazlı biyodizele kaydırması, piyasadaki fiziksel stokları eriterek fiyatları yukarı yönlü tetiklemeye devam ediyor.
Gıda enflasyonu üzerindeki domino etkisi
Soya yağı fiyatlarındaki bu kontrolsüz yükseliş, sadece enerji sektörünü değil; gıda endüstrisini de doğrudan tehdit ediyor. Hazır gıdadan kozmetiğe kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan ürünün maliyetindeki artışın, önümüzdeki aylarda küresel gıda enflasyonunu yeniden yukarı çekmesi kaçınılmaz görünüyor. Piyasa analizleri, tarımsal emtia ile enerji fiyatları arasındaki bu güçlü bağın, 2026 yılı genelinde gıda fiyat istikrarı üzerindeki en büyük risk faktörü olacağına işaret ediyor.
