Teknolojinin ‘skimpflasyon’ ve ‘shrinkfilasyon’a etkisi
Duayen ekonomist Mahfi Eğilmez'in gündeme taşıdığı ‘skimpflasyon’ ve ‘shrinkfilasyon' teknolojinin etkisiyle inanılmaz bir boyuta ulaştı. Bugün teknoloji o kadar ilerledi ki; profesyonel olmayan bir tüketicinin, gıda ürününe yapılan katkıyı anlaması neredeyse imkansız. Hiç arı kullanmadan bal, bezelyeden fıstık üretiliyor...
Hüseyin GÖKÇE
Dünyada enflasyon konusunda en tecrübeli ülkelerden birisi olan Türkiye’de aslında yıllardır tüketici olarak yaşadığımız mağduriyetler, duayen iktisatçı Mahfi Eğilmez tarafından bir kez daha iktisat terimleriyle gündeme getirildi. Mesut Yılmaz’ın başbakanlığında kurulan hükümette Hazine Müsteşarlığı görevine getirilen, verilen yapısal reform sözleri tutulmadığı için 5 ay sonra istifa eden Mahfi Eğilmez’in yazıları ekonomiyle ilgisi olsun olmasın, herkesin rahatlıkla anlayabileceği bir dil içeriyor.
Eğilmez, mahfiegilmez.com adlı blog sayfasında 22 Ocak’ta kaleme aldığı “Enflasyonla ilgili tartışmalar” başlıklı çalışma, ekonomiyle ilgili ülkemizde son yıllarda en çok okunan yazılardan birisi oldu. Tereyağın içine margarin katarak aynı fiyattan satışa sunulmasını ‘skimflasyon’ (içinden yağını almak) olarak aktaran Mahfi Eğilmez, gramajı küçülterek aynı fiyattan satışa ise iktisatta ‘shrinkflasyon’ (büzüşme, daraltma) denildiğini belirtiyor.
Teknolojinin nimetlerini kullanıyorlar
Yazının girişinde de belirttiğim gibi her ne kadar ülkemiz enflasyon konusunda tecrübeli olsa da burada aslan payı üretici/satıcılarda gibi duruyor. Önceki yüksek enflasyon dönemlerinde maliyetin çok üstünde fiyat belirleyerek enflasyonu körükleyenler aslında bugün de aynı içgüdüyle hareket ediyorlar. Ancak bunlar kadar göz göre göre fiyatı artıramayanlar ise biraz da teknolojinin nimetlerinden yararlanarak, çaktırmadan fiyat artışı yapmaya çalışıyorlar.
Bugün teknoloji o kadar ilerledi ki profesyonel olmayan bir tüketicinin, gıda ürününe yapılan katkıyı anlamasını neredeyse imkansız hale getiriyor. İşi öyle bir noktaya kadar ilerlettiler ki hiç arı kullanmadan, bal adı altında satışa sunulan ürünleri bile görür hale geldik. Benzer şekilde, bezelyeye fıstık süsü vererek ‘fıstıklı baklava’ olarak piyasaya sürenlere de rastlamak mümkün.
Bu gibi eylemlerin iktisatta karşılığı var mı bilmiyorum. Yani hammadde olmadan üretim yaparak pazara sunma yeteneğinin dünya genelindeki yaygınlığı hakkında da herhangi bir öngörüye sahip değilim.
Ancak Google translate yardımıyla bu durumdaki fiilleri işleyenlerin yaptıklarına yönelik ‘hile’ ve ‘aldatma’ anlamına gelen ‘deception’ kelimesini buldum. Hatta Türkçe telaffuza uygun olarak ‘Desepsyon’ ifadesi bile kullanılabilir.
