Yeni nesil uçak motoru üretme yarışı kızıştı... Jet motorlarında ‘açık pervane’ geri dönüyor
2050 yılına kadar net sıfır karbon emisyonu hedefi sivil havacılık endüstrisinde jet motorlarını geliştirme yarışını hızlandırdı. Yeni nesil ‘açık pervane' tasarımı, Boeing ve Airbus'ın daha düşük yakıt tüketimi taleplerini karşılamasına yardımcı olacak radikal önerilerden biri olarak öne çıkıyor.
Deniz Güldağ
Dünyanın en büyük uçak motoru üreticilerinden biri olan GE Aerospace'in mühendisleri daha az yakıt tüketecek yeni nesil bir jet motoru için epey mesafe almış görünüyor. Yakıt tüketiminde çığır açması beklenen yeni model için her türlü imkan mühendislere sunulmuş durumda. GE mühendisleri son üç yıldır dünyanın en hızlı süper bilgisayarlarından ikisini en yoğun şekilde kullananlar arasında yer alıyor.
ABD Enerji Bakanlığı'ndaki bu bilgisayarlara sağladıkları erişim sayesinde, hava yolculuğunun gelecekteki temel unsurlarından biri olabileceğine inandıkları yeni bir motor konseptini nihayet modellediler. Şimdi GE ve ortağı Fransız motor üreticisi Safran, "açık fan" adı verilen devrim niteliğinde bir teknoloji üzerinde çalışıyor.
Aslına bakarsanız “açık fan'' bildiğimiz, pervaneli motor. Indiana Jones ya da İkinci Dünya Savaşı filmlerinden gözünüzün önüne gelmiştir. Yeni nesil açık fan motorlar, teknolojileri çok ileride olsa da, o filmlerdekilere benzer bir görüntüde. Mevcut turbofan motorlarının pervanelerini çevreleyen geleneksel motor kaplamaları veya muhafazaları bu yeni model motorlarda yok. Bu da daha az ağırlık ve sürtünme anlamına geiyor. Ayrıca yakıt verimliliğini artırmaya yardımcı olan daha büyük pervanelerin kullanılmasına da olanak tanıyor.
GE ve Safran'ın ortak girişimi olan CFM International yetkililerinin açık fan teknolojisinin yeni nesil yolcu uçaklarına güç sağlamanın anahtarı olduğuna dair güçlü bir inançları var. Çalışmalarda da çok önemli ilerlemeler kaydedildiği belirtiliyor. Ancak yakıt tüketiminde radikal azalma sağlaması beklenen bu yeni jet motorlarının ne zaman kullanılmaya başlanacağı ise henüz belli değil. Motor üreticileri, yakıt verimliliği sağlamak için yürüttükleri mücadelenin önemini vurgularken, bir yandan da bu teknolojileri geliştirmek için gereken uzun sürelere dikkat çekiyor. Sivil havacılık endüstrisi uzmanları ise Airbus ve Boeing'in 2030'ların sonuna kadar bu yeni nesil jet motorlarıyla çalışan uçakları hizmete sokmasını beklemiyor.
İklim değişikliğinin öne çıkardığı sorunlarla mücadele etmek için yapılan düzenlemeler, ticari havacılık sektörü için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Sektörün 2050 yılına kadar hem net sıfır emisyon hedefine ulaşabilmesi ama aynı zamanda büyümeye devam edebilmesi için yeni nesil uçakların önemli ölçüde daha az yakıt tüketmesi gerekecek.