1 milyon lirası olan artık “zengin” değil

Bir dönem Türkiye’de “milyoner” kelimesi ayrı bir sınıfı ifade ederdi. 1990’larda ya da 2000’lerin başında bankada 1 milyon lirası olan biri ekonomik olarak toplumun küçük bir bölümüne dahildi. Peki 2026 Türkiye’sinde aynı şeyi söylemek mümkün mü?

Kısa cevap: Hayır. Çünkü enflasyon, paranın anlamını sessizce değiştirdi.

Önce basit bir hesap yapalım.

Bugün bankada 1 milyon TL’si olan biri, yıllık yaklaşık yüzde 40 civarında mevduat faizi alabildiğini varsayarsak aylık brüt yaklaşık 33 bin lira gelir elde ediyor. Stopaj ve diğer kesintiler sonrası bu rakam yaklaşık 28-30 bin lira civarına iniyor.

İstanbul’da ortalama kiraların son yıllarda hızla yükseldiğini düşündüğümüzde, bu gelir tek başına bir finansal özgürlük anlamına gelmiyor.

Asıl dikkat çekici nokta satın alma gücünde oluyor.

2015 yılında Türkiye’de 1 milyon lira ile İstanbul’un merkezi bölgelerinde birkaç daire alınabiliyordu. Bugün aynı tutarla birçok ilçede orta segment tek bir daire almak bile zorlaştı.

Otomobil piyasasında tablo daha çarpıcı görünüyor.

2016 yılında orta segment bir otomobil yaklaşık 70-80 bin lira seviyesindeydi. Başka bir ifadeyle 1 milyon lira yaklaşık 12-13 otomobil satın alabiliyordu. Bugün aynı para çoğu zaman orta sınıf bir SUV almaya ancak yetiyor.

Peki servet ölçümü nasıl yapılmalı?

Ekonomistler nominal para miktarına değil reel varlıklara bakıyor. Çünkü servet yalnızca hesapta duran rakam değildir; satın alma gücüdür.

Bir başka şekilde de Türkiye’de mevduat hesabı bulunan kişi sayısı milyonlarla ifade edilse de Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre yüksek tutarlı mevduat sahiplerinin toplam mevduat içindeki payı giderek artıyor. Yani nominal olarak daha fazla insan “milyoner” görünse de bu gerçek anlamda zenginleşme anlamına gelmiyor.

Daha çarpıcı bir karşılaştırma yaparsak, 2020 yılında dolar kuru yaklaşık 7 TL seviyesindeydi. O dönemde 1 milyon lira yaklaşık 140 bin dolar ediyordu. Bugün aynı 1 milyon lira, yaklaşık 21 bin 362 dolar ediyor ve alım gücü çlok aşağıda kalıyor.

Psikolojik eşikler ekonomide önemlidir.

Türkiye’de uzun yıllar “1 milyon lira” bir servet göstergesiydi. Ancak yüksek enflasyon yaşayan ekonomilerde bu eşikler sürekli değişir. Arjantin’de milyon pesolar artık sıradan hale geldi. Türkiye de benzer şekilde nominal rakamların büyüdüğü ama satın alma gücünün aynı hızla küçüldüğü bir dönemden geçiyor.

Belki de bugün sorulması gereken asıl soru şu:

“1 milyon lira bugün size ne kadar hayat satın alabiliyor?”

Çünkü gerçek servet, hesabınızdaki para değil; o parayla koruyabildiğiniz yaşam standardıdır.