60 yıl önce-sonra Afrika…
Kıymetli zenginliklere sahip Afrika kıtası sivil ve askeri diktatörlükle yönetildiğinden, zenginlikleri halklarına refah getiremiyor.
Meslek büyüğüm ve hocam Abdi ipekçi, 1959 yılında gidip incelediği Afrika’da 8 ülkeyle ilgili gözlemlerini “Yarının Kıtası Afrika” adıyla kitabında eli almıştı. Kitabında bugüne dönük şu değerlendirme cümlesi yer alıyor. “21. asra sömürgeler diyarı değil, müstakil devletler kıtası olarak girecektir.”
Kitabın sonuç bölümünde değerlendirmesi şöyle:
“Atlaslar Afrika’yı gösteren haritalar bu asrın sonunda baştan aşağı değişecektir. Falcılık yapmak, siyasi kehanette bulunmak iddiasında değilim. Fakat 21. asra sömürgeler diyarı değil, müstakil devletler kıtası olarak girecektir. Irkçılık problemi kolay çözülemeyecektir. Siyahlarla beyazlar arasında ihtilaflar, çarpışmalar çıkacaktır. Tabii kaynakların zenginliği bakımından Afrika büyük devletler için iktisaden iştah açıcı bir sahadır. Kuvvetli köklere dayanmayan demokrasi rejimi siyah Afrika’da kolay kolay gelişemeyecektir. Afrikalılar iyi bir demokrasi için gereken kültürü uzun zaman elde edemeyeceklerdir.
Geçen 60 yılda yaşananlar Abdi İpekçi’yi çok haklı çıkardı. Bugünün Afrikası’na bakalım:
Altın, gümüş, uranyum, elmas, doğal gaz ve petrol zengini bu kıtanın yarattıkları, Güney Kore’den ancak biraz daha fazla.
Kişi başına gelir ortalama 1896 dolar. 54 Afrika ülkesinden 23’ünde gelir 1000 doların altında. 1.2 nüfuslu kıtada üç ülke dışındaki 51 ülkede dikta rejimi var. Afrika kıtasında iç çatışmalar yaygın. ABD, Rusya, Fransa, İngiltere ve Çin kıtayı paylaşıyorlar. İki başlı Libya bunun iyi bir örneği.
Örgütlenmiş ve eğitimli insan kaynağı, yönlendirici siyaset ve hukukun üstünlüğü ilkesi üç temel koşul. Bunlar olmaksızın ne kıtaların, ne de tek tek ülkelerin insanına zenginlik ve kalkınma yaratamayacağını Afrika bize çok net anlatıyor.
1 Şubat 1989’da öldürülen ve 30 yıl sonunda dosyası zaman aşımına uğrayıp düşen hocam Abdi İpekçi ‘yi saygı özlem ve hasretle anıyorum…
Bugünün notu:
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nce, kentin caddelerinden darbeci subayların adlarının indirilerek, birine “Türkan Saylan” adının verilmesini kutluyorum.