7193 Sayılı Yasa ile Gelir Vergisi Kanunu‘nda yapılan düzenlemeler

31 Ekim 2019 tarihli DÜNYA Gazetesinde yayımlanan “Yeni Vergi Düzenlemeleri ve Konaklama Vergisi” başlıklı yazımızda açıklanan Kanun teklifi 7193 sayılı “Dijital Hizmet Vergisi İle Bazı Kanunlarda Ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilmiştir. Anılan Yasa henüz Cumhurbaşkanı’nca onaylanıp Resmi Gazete’de yayımlanmamakla birlikte kısa sürede yayımlanması beklenmektedir. Anılan yasada yer alan Gelir Vergisi Kanunu’yla ilgili düzenlemeler şöyledir:

1- Gelir vergisi tarifesinde değişiklik

Gelir vergisi tarifesine 500.000 TL’yi aşan kısım için yeni oran eklenerek, aşan kısmın %40 oranında vergilendirilmesi yönünde değişiklik yapılmış olup, anılan düzenlemeye göre gelir vergisi tarifesi şöyledir:

Yapılan düzenleme uyarınca, bu tarife 01.01.2019 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere de uygulanacaktır. Başka bir deyişle; anılan tarife önümüzdeki yıldan itibaren elde edilecek kazançlara uygulanmasının yanı sıra 2019 yılında elde edilen gelirlere de uygulanacaktır. Ancak, 01/01/2019-31/12/2019 tarihleri arasında elde edilen ücret gelirlerine bu tarife değil, değişiklik öncesi tarife uygulanacaktır. Yukarıdaki tarife 01.01.2020 tarihinden sonra elde edilecek ücret gelirlerine uygulanacaktır.

2- Telif kazançları istisnasına sınır getirilmesi

Bilindiği üzere; Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesindeki düzenleme uyarınca, maddede belirtilen ve “telif kazancı” olarak adlandırılan müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerle bunların kanuni mirasçılarının bu eserlerden elde ettikleri gelirler gelir vergisinden müstesnadır, ancak bu kazanç kapsamındaki ödemelerden de GVK 94. madde hükmü uyarınca vergi tevkifatı yapılabilmektedir.

7193 Sayılı Yasa’yla, anılan maddede yapılan değişiklik uyarınca, 01.01.2020 tarihinden sonra elde edilecek bu tür gelirlerin Gelir Vergisi Tarifesi’nin 4. dilimindeki tutarı (500.000 TL’yi) aşması halinde, söz konusu kazançlar gelir vergisi istisnasından yararlanamayacaktır. Başka bir deyişle; anılan kazanç istisnasına sınır getirilmektedir. Bu tür kazançların Gelir Vergisi Tarifesinin 4. dilimindeki tutara (500.000 TL’ye) kadar olması halinde istisna uygulanacak, anılan kazançların bu tutarı geçmesi halinde istisna hiç uygulanmayacak ve bütün kazanç gelir vergisine tabi olacaktır. Dolayısıyla, sınırı aşması halinde bu kazançların tamamı için Gelir Vergisi Beyannamesi verilecektir.

Anılan kazançları elde edenlerin GVK 94. Maddesinde sayılan ödemeleri yapmaları halinde, bu ödemelerden vergi tevkifatı yapma zorunlulukları olmayacaktır.

3- Spor yarışmalarını yöneten hakemlerin ücretlerine uygulanan vergi istisnasında daraltma

Gelir Vergisi Kanunu’nun 29. maddesinde; “spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler”in gelir vergisinden müstesna olduğu hüküm altına alınmıştı. 7193 sayılı Yasa’yla yapılan düzenleme ile bu istisnaya da sınırlama getirilmiştir.

Yapılan düzenlemeye göre; anılan istisna sadece “amatör spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler” gelir vergisinden istisna olacak, diğer spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler ise gelir vergisine tabi olacaktır. Öte yandan, amatör spor yarışmaları olsa bile basketbol ve voleybol spor dallarının en üst liglerinde görev alan hakemler de istisnadan yararlanamayacaktır.

Bu düzenleme, yasanın yayımını izleyen aybaşından itibaren yürürlüğe girecek olup, bu tarihten itibaren, istisna kapsamı dışında kalan hakemlerin ücretleri gelir vergisine tabi olmaya başlayacaktır.

4- Ücret Gelirlerinin Beyanı İle İlgili Düzenlemeler

Gelir Vergisi Kanununun 86. maddesi hükmü uyarınca, tam mükellefiyette, tek işverenden alınan ve vergisi tevkif suretiyle ödenen ücretlerin tutarı ne olursa olsun yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmiyor veya başka gelirler nedeniyle yıllık beyanname veriliyorsa bu ücret gelirleri beyannameye dahil edilmiyordu. Keza, birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayanlar da üzerinden vergi kesintisi yapılmış ücretleri için yıllık beyanname vermiyorlar ya da başka gelirleri nedeniyle yıllık beyanname veriyorlarsa, bu ücret gelirlerini beyannamelerine dahil etmiyorlardı.
Yapılan yeni düzenleme uyarınca, 01.01.2020 tarihinden itibaren tek işverenden elde edilen ücret gelirleri 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (500.000 TL’yi) aştığı takdirde, bu ücretler de yıllık beyanname ile beyan edilecektir. Keza, birden fazla işverenden ücret almakla beraber,
- birinciden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (40.000 TL’yi) aşanlar veya
- birinci işverenden alınan dâhil ücret gelirleri toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (500.000TL’yi) aşanlar da
bu ücret gelirlerini yıllık beyanname ile beyan edeceklerdir.

5- Sporcu ücretlerinde vergileme

Gelir Vergisi Kanunun geçici 72. maddesi hükmü uyarınca, 31/12/2019 tarihine kadar sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerden madde de sayılan oranlarda (en yükseği, lig usulüne tabi spor dallarında, en üst ligdeki sporculara ödenen ücretler üzerinden kesilen vergi oranı %15 oranında) olmak üzere vergi tevkifatı yapılmakta ve sporcular bu gelirleri için ayrıca yıllık beyanname vermemekteydiler, dolayısıyla ilave gelir vergisi ödememekteydiler.
Yeni yasayla, anılan madde hükmünde yer alan 31.12.2019 tarihi 31.12.2023 tarihine kadar uzatıldı. Ancak, lig usulüne tabi spor dallarında, en üst ligdeki sporculara ödenen ücretler üzerinden kesilen vergi oranı, 01.01.2020 tarihinden itibaren, %15’ten %20’ye çıkarıldı. Fakat, 01/11/2019 tarihinden önce akdedilerek geçerlilik kazanmış sporcu sözleşmeleri kapsamında yapılan ücret ödemelerine %20 değil, %15 oranı uygulanmaya devam edecektir. (01/11/2019 tarihinden önceki sözleşmelere ilişkin olarak 01/11/2019 tarihinden sonra yapılan süre uzatımı ve ücreti etkileyen değişikliklerde ise, 01.01.2020 tarihinden itibaren yapılacak ödemelerde % 20 oranı uygulanacaktır.)

Ayrıca, anılan yasayla yapılan değişiklikle, 01.01.2020 tarihinden itibaren, sporcuların yıllık gelirleri toplamının, gelir vergisi tarifesinin 4. gelir diliminde yer alan 500.000 TL'yi aşması halinde bu gelirler için de yıllık beyanname verilmesine hükmedilmiştir. Yıllık beyanname verilmesi durumunda, beyan edilen bu gelirler üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, tevkifat yapmakla sorumlu olanlarca vergi dairesine ödenmiş olması şartıyla, bu kanuna göre kesilen vergiler mahsup edilecektir. Ancak, 01/11/2019 tarihinden önce akdedilerek geçerlilik kazanmış sporcu sözleşmeleri kapsamında yapılan ücret ödemeleri için bu düzenleme geçerli olmayacak ve onlar bu gelirleri için yıllık beyanname vermeyeceklerdir. (01/11/2019 tarihinden önceki sözleşmelere ilişkin olarak 01/11/2019 tarihinden sonra yapılan süre uzatımı ve ücreti etkileyen değişikliklerde ise, 01.01.2020 tarihinden itibaren elde edilecek ücret gelirinin tutarı gelir vergisi tarifesinin 4. gelir diliminde yer alan 500.000 TL'yi aşması halinde bu gelirler için de yıllık beyanname verilecektir.)

6- İşverenlerce taşıma hizmeti verilmeyen durumlarda, personele sağlanan toplu ulaşım desteğinin vergiden istisna edilmesi

Gelir Vergisi Kanunu düzenlemesine göre, işveren tarafından hizmet erbabına verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler ücret sayılmaktadır. Ancak, kanunun 23. maddesinin 10 NO'lu bendi hükmü uyarınca, hizmet erbabının toplu olarak iş yerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri gelir vergisinden istisna tutulmuştur. Eğer toplu taşıma yaptırılmıyorsa, hizmet erbabına taşıma giderleri için verilen paralar ya da alınan bilet ve benzerlerinin bedelinin ücret matrahına eklenerek brütleştirilip gelir vergisine tabi tutulması gerekiyordu.

Yeni yasayla anılan bende yapılan ilave hükümle, işverenlerce taşıma hizmeti verilmeyen durumlarda, Yasanın yayımını izleyen aybaşından itibaren, çalışılan günlere ait bir günlük ulaşım bedelinin 10 Türk Lirası’nı aşmaması ve buna ilişkin ödemenin toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının temini şeklinde yapılması şartıyla, bu tutarlar gelir vergisinden istisna edilmiştir. Ödemenin bu tutarı aşması hâlinde ise, aşan kısım ile hizmet erbabına ulaşım bedeli olarak nakden yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilecektir.

7- Ticari kazançlarda binek otomobili amortisman ve giderlerine getirilen sınırlamalar

Mevcut uygulamada, işletme aktifine kayıtlı olup kazancın elde edilmesinde kullanılan binek otomobillerin amortisman başta olmak üzere bütün giderleri (motorlu taşıtlar vergisi hariç) kazancın tespitinde gider olarak kabul edilmekteydi.

Ancak, yasayla yapılan düzenlemeler ile anılan giderlerin kazancın tespitinde indirim konusu yapılmasına sınırlamalar getirilmiştir. Yapılan düzenlemelere göre; faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, 01.01.2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere;

– Kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 TL’ye kadarlık kısmı,

– Binek otomobillerinin iktisabına ilişkin özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının en fazla 115.000 TL’ye kadarlık kısmı,

– Binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70’i,

– Özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli 135.000 TL’yi, söz konusu vergilerin maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hallerde, amortismana tabi tutarı 250.000 TL’yi aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. (Anılan hükümler hem ticari kazanç sahibi gelir vergisi mükellefleri hem de kurumlar vergisi mükellefleri için geçerlidir.)
Bu uygulama 01.01.2020 tarihinden itibaren geçerli olacak ve binek otomobilleri bu tarihten önce de alınmış olsa, bu tarihten sonra ticari kazancın tespitinde, anılan binek otomobillerinin giderlerinde ve amortismanlarında da bu sınırlamalara uyulacaktır.

Öte yandan, amortismanlarla ilgili olarak getirilen 135.000 TL ve 250.000 TL’lik sınır tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak yeniden belirlenecektir. Fakat, bu hükmün uygulanmasında, binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar ne ise amortisman süresince aynı tutar dikkate alınacak ve amortisman ilk iktisap tarihinde yürürlükte olan tutar üzerinden ayrılacaktır.

Kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerin her birine ilişkin aylık kira bedelinin gider yazılabilme sınırı olan 5.500 TL ve binek otomobillerinin iktisabına ilişkin özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının gider yazılabileceği sınır olan 115.000 TL tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak yeniden belirlenecektir. Dolayısıyla, her yıl için belirlenen tutarlar, o yıl kiralanan ya da satın alınan binek otomobilleri için uygulanacaktır.

8- Serbest meslek kazançlarında binek otomobili amortisman ve giderlerine getirilen sınırlamalar

Yukarıda açıklanan ticari kazançlar açısından binek otomobillere getirilen sınırlamaların benzeri serbest meslek erbabı tarafından elde edilen serbest meslek kazançları için de getirilmiştir.

Yapılan düzenlemeye göre; 01.01.2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi serbest meslek kazançlarına uygulanmak üzere;
– Kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 5.500 TL’ye kadarlık kısmı,
– Binek otomobillerinin iktisabına ilişkin özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının en fazla 115.000 TL’ye kadarlık kısmı,
– Binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70’i,
– Özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli 135.000 TL’yi, söz konusu vergilerin maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hallerde, amortismana tabi tutarı 250.000 TL’yi aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.

Öte yandan, amortismanlarla ilgili olarak getirilen 135.000 TL ve 250.000 TL’lik sınır tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak yeniden belirlenecektir. Fakat, bu hükmün uygulanmasında, binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar ne ise amortisman süresince aynı tutar dikkate alınacak ve amortisman ilk iktisap tarihinde yürürlükte olan tutar üzerinden ayrılacaktır.

Kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerin her birine ilişkin aylık kira bedelinin gider yazılabilme sınırı olan 5.500 TL ve binek otomobillerinin iktisabına ilişkin özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi toplamının gider yazılabileceği sınır olan 115.000 TL tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak yeniden belirlenecektir. Dolayısıyla, her yıl için belirlenen tutarlar, o yıl kiralanan ya da satın alınan binek otomobilleri için uygulanacaktır.

9- Karşı tarafa yüklenen vekalet ücretinde kimin tevkifat yapmak zorunda olduğu

Gelir Vergisi Kanun’da tevkifata tabi ödemelerin yer aldığı 94. maddesine eklenen hükümle, İcra İflas Kanunu ile Avukatlık Kanunu uyarınca karşı tarafa yükletilen, avukatlara ait olan ve serbest meslek kazancına dahil edilmesi gereken vekalet ücretleri üzerinden kimlerin tevkifat yapmakla yükümlü olduğu hususuna açıklık kazandırılmıştır.

Anılan düzenleme Yasanın yayımlandığı tarihten itibaren uygulanmaya başlayacak olup, düzenlemeye göre; 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılanlar tarafından İcra İflas Kanunu ile Avukatlık Kanunu uyarınca karşı tarafa yükletilen vekalet ücretlerini (icra ve iflas müdürlüklerine yatırılanlar dâhil) ödeyenler tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılmayanlar, diğer bir ifadeyle; tevkifat yükümlülüğü bulunmayanlar tarafından yapılan vekalet ücreti ödemeleri üzerinden ise mevcut uygulamada olduğu gibi tevkifat yapılmayacaktır.

10- vergiye uyumlu mükelleflerde uygulanmakta olan vergi indirim şartlarında iyileştirme

Vergiye uyumlu mükellefler için geçerli olan %5’lik vergi indirim uygulamasında “vergi beyannameleri” kavramının hangi beyannameleri kapsadığı konusuna açıklık getirilmekte ve indirim şartlarında bazı değişiklikler yapılmaktadır.

Anılan düzenlemeye göre maddede geçen vergi beyannameleri ibaresi; yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri, geçici vergi beyannameleri, muhtasar, muhtasar ve prim hizmet beyannameleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi beyannamelerini; vergi ibaresi ise; anılan Bakanlığa bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken beyannameler üzerine tahakkuk eden vergileri ifade etmektedir.