98 yıl önce, söylemden öteye gitmişiz…
“İhracatımız yükseliyor…” diyoruz…
“İşçilik ücretleri, karlar, verimlilik, kg fiyatı, tasarruflar düşüyor…
Hammadde/teknolojik ürün (kimya, elektronik, know how (teknik bilgi)…) ithalatı ve borç artıyor…” görmüyoruz…
Bu yolla artan ihracatın, cari dengeyi sağlayamayacağını ve kısa vadeli olacağını da biliyoruz…
* * *
“Arz şokları geçicidir” diyoruz…
Verimlilik ile birlikte arzı artıracak, geliştirmeye yönelik programları raflarda bekletiyoruz…
* * *
“Döviz fiyatı dengeye gelecek” diyoruz…
TL’ye yatırımı önleyen politikaları seçiyoruz…
* * *
“Söylemek kolay, yapmak zor” denir…
Ama biz, en zor, en yoksul, en yoksun zamanlarımızda dahi söylemin ötesine gidebilmişiz…
Bir örneği daha önce yazmıştım ama Cumhuriyetin 98’inci yılını kutlarken (Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun) hatırlamakta fayda var…
* * *
“1930’lu yıllar…
Sümerbank fabrikalarında “çalışan” olmak ayrıcalıkmış...
* * *
Neden?
Fabrika kampüsünde:
Lojman,
Kreş,
Kafeteryalar gibi sosyal alanlar varmış…
Teknik insanların ve çalışanların maaşları, memurlara göre oldukça yüksekmiş…
* * *
Beykoz Kundura, Deri ve Ayakkabı Fabrikası’nda öyleymiş…
Bu fabrikaların içinde, nüfusu üç bini bulan yaşam alanları inşa edilmiş…
Bu yapı Beykoz’un sosyal, entelektüel ve ekonomik yapısında önemli rol oynamış…
Çalışanın nelere sahip olabileceğini göstererek, halka “üretim/çalışma/geliştirme kültürü” aşılanmış...
O fabrikaların çalışanı olabilmek için insanlar can atarmış…
* * *
Kayseri Bez Fabrikası’nda da durum aynıymış…
İlk çağdaş tekstil yapılanması olan fabrika; aynı zamanda, demir-çelik tesisleri, çimento fabrikaları, kağıt ve selüloz üretim sanayilerinin doğmasına da vesile olmuş…”
VELHASIL…
Arz, talebe göre şekillenir/şekillenmelidir…
Ve…
İhtiyaç olan, kazandıran ürün/hizmet talep görür…
En basit anlatımıyla:
TL kazandırıyorsa TL’ye talep artar…
İşçilik kazandırıyorsa işçiliğe talep artar…
Siyaset kazandırıyorsa siyasete; tarımsal üretim kazandırıyorsa, tarımsal üretime talep artar…
Daha fazlası da var:
Örneğin kamuda çalışmak “iyi eğitim” almaktan daha fazla kazandırıyorsa, hem kamuda çalışmaya hem de “eğitim olsun da nasıl olursa olsun”a talep artar!