AB, pandemide yabancı çalıştırma kriterlerini esnetti
COVID-19 sonrası oluşan yeni normalin en büyük riskleri arasında işgücü yönetimi gösteriliyor. Son açıklanan Avrupa Birliği 2021 Ortak İstihram Raporu da işgücü yönetiminin, pandemi nedeniyle küçülen Avrupa’da önemli sorunlardan biri haline geldiğini ortaya koydu.
Üye devletlerin işgücünde öncelikli alanları belirlemesine yardımcı olmak, reformlar ve yatırımlarda yol göstermek amacıyla hazırlanan ve Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen rapora göre COVID-19 krizinin AB’de hareket özgürlüğünü kısıtlamasından dolayı özellikle sağlık ve tarım gibi alanlarda işgücü kıtlığı yaşandı.
Bu sorunu çözmek isteyen üye devletler, dışarıdan gelen çalışanların yasal kısıtlamalarında esnekliğe gitme kararı aldı. Belçika, Avusturya, Almanya, Yunanistan, İspanya, Finlandiya, Fransa, İtalya ve Slovenya gibi ülkeler, sağlık çalışanlarının yanı sıra mevsimlik tarım işçileri gibi gruplar için de çalışma vizelerinin serbest bırakılmasını hızlandırdı veya geçerliliğini uzattı.
Sağlıkta ihtiyaç arttı çalışan çağrısı yapıldı
Raporda AB’deki işgücü ihtiyacını karşılamak için gösterilen esnekliklere birçok örnek de yer alıyor. İrlanda'da yasal olarak ikamet eden, işgücü piyasasına erişimi kısıtlanmış ancak sağlık alanında yetkinliği olan kişiler için bir çağrı yapıldı. Bu kişilerin sağlık kuruluşlarında çalışabilmeleri için yasal değişikliğe gidildi ve başvuru olanakları artırıldı.
Fransa'da da aynı şekilde sağlık alanında ortaya çıkan çalışan açığını kapatmak amacıyla AB dışı bir diplomaya sahip üçüncü ülke doktorlarına özel ve basitleştirilmiş bir prosedür uygulandı.
Yunanistan ise tarımdaki işgücü açığını kapatmak için belgesiz üçüncü ülke vatandaşlarına verilen oturma izinlerinde esneklik sağladı. İspanya'da da, 14 Mart ile 30 Eylül arasında oturma izni sona eren göçmenler tarım alanında düzenli istihdam edilmeye başlandı.
Finlandiya ve Belçika, sığınmacıların çalışma hakkına geçici istisnalar uyguladı. Finlandiya, Yabancılar Yasası’nı ve Mevsimlik İşçiler Yasasını değiştirdi, böylece ülkede halihazırda ikamet eden üçüncü ülke vatandaşlarının, uzatılmış veya yeni bir izin başvurusunda bulunmaksızın işveren veya sektör değiştirmelerine izin verilmiş oldu.
Mülteci anlaşmasındaki “Sponsor Ship” maddesi için fırsat olabilir
COVID-19 sonrası AB’deki işgücü esnekliğini değerlendiren MiReKoç Başkanı Prof. Dr. Ahmet İçduygu, Avrupa Birliği’nde ekonominin göçmenler üzerinden döndüğünü hatırlatarak, yaşanan krizin bazı değişikliklere neden olabileceğini ifade etti. İçduygu, “Avrupa’da bazı iş kollarında; özellikle yiyecek endüstrisi (tarımdan fabrika bandına kadar), sağlık, bakım hizmetleri gibi alanlarda ciddi bir işgücü çıktı. Ülkeler ciddi düzenlemelere gitti. Yasa dışı göçmenler için bile düzenlemeler yapıldı ama bu, Avrupa’nın mültecilere daha olumlu bakacağı anlamına gelmemeli” dedi. Yaşanan işgücü krizinin belli düzenlemeleri zorunlu kılabileceğini vurgulayan İçduygu, bunun bir dizi fırsatı da içinde barındırdığına dikkat çekti: “Avrupa belki bazı tutucu kararlarını gözden geçirebilir. Türkiye açısından bakarsak; 2016’da yapılan AB-Türkiye anlaşmasında Sponsor ship” maddesi vardı. Suriyelilerden bir kısmının, şirketlerin sponsorluğuna dayanan bir yöntemle alınmasını içeren de bir madde bulunuyordu. Ancak bugüne kadar bu madde hiç uygulanmadı. Şimdi yaşanan işgücü sıkıntısı bu maddenin hayata geçirilmesi için bir fırsat olabilir.”
Global orta sınıf 150 milyon kişi azaldı
Pew Araştırma’nın Dünya Bankası verilerine dayanarak yayınladığı rapor ise COVID-19’un yarattığı ekonomi ikliminde işgücü hareketinin daha da artacağını ortaya koyuyor. Rapora göre pandemide küresel orta sınıf, geçen yıl ilk kez küçüldü ve gelişmekte olan ekonomilerdeki hanelerin neredeyse üçte ikisi gelir kaybı yaşadı. Araştırma, tüm bu yaşananların ardından küresel orta sınıfın 150 milyon küçüldüğünü ortaya koyuyor. Bu da Fransa ve Almanya nüfusunun toplamından daha fazla. Rapora göre küresel yüksek gelir düzeyindeki (günlük 50 dolardan fazla) insan sayısı da 2020'de 62 milyon azaldı ve 2011'den bu yana kazancın yaklaşık yarısını sildi. Bu arada, üst-orta gelirli nüfus (günlük 20.01-50 $ kazanç) 36 milyon düşerken, düşük gelirli nüfusun (günlük 2.01-10 $ kazanç) 21 milyon arttığı tahmin ediliyor. Bu değişimlerin gelecek dönemde işgücü haritasında hareketlenmeye neden olacağı ifade ediliyor.