Bir TC vatandaşı vasiyetine “hasır tabut” yazabilir mi

Brigitte Bardot’nun Saint-Tropez’deki cenaze töreninde gördüğüm tablo benim için sürprizdi.
Cenazesi, kiliseye çiçeklerin altında kaybolmuş beyaz bir tabutla getirildi.
Töreni yayınlayan Fransız kanalın alt yazısında “Cerceuil en osier” yazıyordu.

Fransızca “osier” kelimesi Türkçeye genellikle “sepetçi söğüdü” ya da “hasır söğüdü” olarak çevriliyor.

NEREDEN ÇIKTI BÖYLE BİR TABUT DİYE ARAŞTIRDIM

Gerçekten de Akdeniz sahillerinde, bizim pazarlarımızda gördüğümüz sepetlere benzeyen bir dokusu vardı.
Böyle söğüt dallarından örülmüş bir tabutu hayatımda ilk defa görüyordum. “Nereden çıktı böyle bir tabut?” diye araştırdım.

Brigitte Bardot, 1960’lardan itibaren hayvan hakları mücadelesinin en tanınmış figürlerinden biri oldu.
Avcılığa, kürk ticaretine ve hayvanların ticari amaçla öldürülmesine karşı çok sert kampanyalar yürüttü.
Ama bilmediğimiz bir yanı daha varmış.

BENİM BEDENİM HAYVANLARIN VE AĞAÇLARIN ÖLÜMÜNE NEDEN OLMASIN

Meğer daha o dönemde, geleneksel ahşap tabutların da ağaç kesimine yol açtığını, dolayısıyla kendi cenazesinde doğaya en az zarar veren, hayvansal ya da ağaç kökenli olmayan bir tabut istediğini açıklamış.

Hatta açık açık, öldüğünde hasır söğüdünden örülmüş bir tabutta gömülmek istediğini bile söylemiş.

“Benim bedenim bile hayvanların ve ağaçların ölümüne neden olmasın” diyormuş.

Dün bu konuyu araştırırken bir kaynakta okudum. Yanında hasır tabut bulunan fotoğrafları bile varmış ama ben bulamadım.

DEFİN İÇİN TABUTUN BİYOLOJİK OLARAK ÇÖZÜNEBİLİR OLMASI GEREKİYOR

Gelişmiş toplumların her konuda olduğu gibi cenaze konusunda da kuralları var.
Mesela Fransa’da defin için tabutun biyolojik olarak çözünebilir malzemeden yapılmış olması zorunlu.

Metal tabutla doğrudan gömme normalde kabul edilmiyor.
Ancak bazı özel durumlarda izin veriliyormuş.
Uzun mesafeli nakillerde ya da aile mezarlığındaki kapalı lahitlerde, çinko kaplı iç tabut geçici koruma amacıyla istenebiliyormuş.

ÇEVRE DOSTU CENAZE İÇİN “EKOCOFFIN.COM”

Geçmişte “Six Feet Under” dizisinde, cenaze işleri yapan bir ailenin hikâyesini izlemiştik.
Orada hiç böyle hasır tabut görmemiştik.

Meğer o ülkelerde hasır tabutlar, günümüzde çevre dostu cenaze ürünleri olarak çevrimiçi cenaze malzemesi satan sitelerde bulunabiliyormuş.

Mesela İngiltere’de “ekocoffin.com” gibi bir online servis var.
Sayfanın açılışında sizi şöyle bir cümle karşılıyor:
“Doğanın lütfunu hasır tabutla kucaklayın…”

Anladığım kadarıyla fiyatları da ahşap tabutlara göre çok daha ucuz.

HASIR TABUTUN FİYATI AHŞAP TABUTTAN UCUZ

İngiltere merkezli çevre dostu bir tabut üreticisinin fiyatlarına baktım.
325–550 Pound arasında değişiyor.
Yani yaklaşık 9.000–15.000 TL arası.

Demek ki ahşap tabutlardan hayli ucuz.

LAUREL CANYON’DAKİ HİPPİ DÜĞÜNLERİNE BENZİYORDU

Fotoğraflarına bakarken 1970’lere, Los Angeles’ta Laurel Canyon’a, San Francisco’ya gittim.
Hippi komünleri geldi gözümün önüne.
Cenaze, bir hippi düğünü gibiydi.

HASIR TABUTTA GÖMÜLEN İNGİLİZ DÜŞESİ VE KOMEDYENİ

Böyle bir tabutla gömülen başka ünlüler var mı diye baktım.
Tanıdığım pek isim göremedim.

İngiliz komedyen Rik Mayall, 2014 yılında böyle hasır bir tabutun içinde gömülmüş.
Devonshire Düşesi Deborah’ın Chatsworth House’daki defin töreninde de doğal söğütten bir tabut kullanılmış.

TÜRKİYE’DE ÇEVRE DOSTU HASIR TABUTLA GÖMÜLMEK İSTERSENİZ

Peki Türkiye’de hasırdan yapılmış bir tabutla gömülebilir misiniz?

Aslında İslam adetlerinde gömme ile ilgili bağlayıcı kurallar pek yok.
Her ülkenin kendine ait gelenekleri var.
Bazı toplumlarda tabut bile gerekmiyor.
Ama sorsanız çoğu insan var sanır.

YILLAR ÖNCE TEM YOLUNDA ÖNÜME DÜŞEN ŞEHİT CENAZESİ

Birçok Müslüman toplumunda gömme görüntüleri beni hep düşündürür.

Yıllar önce bir gün TEM yolunda giderken önüme bir şehit cenazesi aracı düştü.
Yeşil renkli, sıradan bir kaptıkaçtıya koymuşlardı.
Tabutun kapağı neredeyse yerinden fırlayacaktı.
Kamyonetin kasasına “Şehit cenazesi” yazmışlardı.

Bu görüntü çok koydu bana.

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI PRİŞTİNA’YI ARADIM

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı rahmetli Ahmet Piriştina’yı aradım.
“Ne olur düzgün bir tabut tasarımı yaptır. Yanlarında tutanakları olsun. Bir de şu kaptıkaçtı gibi cenaze arabalarını düzelt, doğru dürüst cenaze arabaları yaptır” dedim.

PRİŞTİNA: YAPTIRAYIM AMA YANLIŞ BİR ŞEY OLUR DİYE ÇEKİNİYORUM

“Yaptırayım ama biz bu adetleri bilmiyoruz. Yanlış bir şey yaparım diye çekiniyorum” dedi.

Ben de “Araştırdım, İslam’da bağlayıcı bir şey yok” dedim.

Piriştina o yıl yanları kulplu tabutlar tasarlattı.
Beyaz cenaze arabaları yaptırdı.

Sezen Aksu’nun annesi vefat ettiğinde, cenazesi Tatari Camii’ne Piriştina’nın tasarlattığı tabutlardan birinin içinde getirildi.
Bugün Ege Bölgesi’nde birçok yerde cenazeler bu tabutlarla kaldırılıyor.
Türkiye’nin her yerinde belediyeler beyaz cenaze arabası yaptırdı.

CENAZE HASIR TABUTTA GELİRSE İMAM NE DER

Türkiye’de tabut, cenazeyi taşıma aracıdır.
İnsanlar tabuttan çıkarılıp gömülür.
Bu nedenle aranan temel özellik sıvı sızdırmaz olmasıdır.

Ama eminim hasır bir tabut yaptırmaya kalksanız, birçok imam karşı çıkar.
“Neye karşı çıkıyorsun?” diye sorarsanız, büyük ihtimalle net bir cevabı da olmaz.

Din insanları dünyanın her yerinde biraz gelenekçidir.
Kendi kafalarındaki kalıplara uyulsun isterler.
Oysa bütün dinlerde ölüm, “geldiğimiz yere dönüş”tür.

KÜLLER KÜLLERE, TOPRAK TOPRAĞA

Bilmiyorum ama dün kilisede Brigitte Bardot’nun tabutunun başında da İncil’in o ünlü dizeleri okunmuştur diye tahmin ediyorum:
“Küller küllere, toprak toprağa…”

Akdeniz çiçekleri altında kaybolmuş hasır tabut içinde gömülmek Bardot’ya yakıştı.
Saint-Tropez’de çekilmiş fotoğraflarının çoğunda onu hep yalınayak gördük.
Çizgili marin tişörtü içinde, hep kuş gibi bir hali vardı.

Cenazesi de öyleydi.
Hasır bir çiçek sepetinin içinde, doğaya ve hayvanlara zarar vermeden, bir tüy gibi gitti.
Ve Allah, yarattığı kadını geri aldı.