Birleşik Krallık’ta Vergi İdaresine bildirimde bulunmama cezası nasıl hesaplanır?

Dr. Gürcü GÜNGÖR

Vergi Başmüfettişi

Birleşik Krallık’ta vergi yükümlülüğünü etkileyen durumların vergi idaresine bildirilmemesi, “bildirimde bulunmama” olarak adlandırılmaktadır. Örneğin vergiye tabi bir faaliyette bulunulması halinde vergi idaresine bildirimde bulunulmaması gibi.

Vergi İdaresi durumu tespit etmeden önce mükellef tarafından bildirimde bulunmama açıklanabilir. Bu durumda “kendiliğinden yapılan açıklama (unprompted disclosure)”  ve “talep üzerine yapılan açıklama (prompted disclosure)” şeklinde iki kavram ortaya çıkmaktadır. Mükellef olarak vergi idaresi durumu tespit etmeden önce makul herhangi bir sebebiniz varsa ve öncesinde bildirimde bulunmama durumu vergi idaresine söylenirse, bu duruma kendiliğinden yapılan açıklama (unprompted disclosure) denilmektedir. Eğer mükellef olarak talep üzerine, bildirimde bulunmamayı vergi idaresine bildirirseniz,  bu duruma “talep üzerine yapılan açıklama (prompted disclosure)” denilmektedir. Bu ayrım cezalarının miktarını belirlemede önemlidir.

Vergi İdaresine bildirimde bulunmama ceza miktarı nasıl hesaplanır?

Birleşik Krallık’ta ceza miktarının hesaplanması 8 aşamadan oluşmaktadır.

1. Potansiyel gelir kaybının miktarının hesaplanması

Vergi İdaresine bildirimde bulunmama cezası, potansiyel gelir kaybının belli bir yüzdesidir. Potansiyel gelir kaybı (PLR) (Potential lost revenue), bildirimde bulunmamanın sonucu ortaya çıkan bir miktardır.

2. Vergi idaresinin mükellefin “davranışı” hakkında görüş belirlemesi

Bildirimde bulunulmaması halinde, vergi idaresi bu durumun sebebini mükellefle birlikte tespit etmeye çalışacaktır. Davranış türü, ceza kesilip kesilmeyeceğini ve cezanın miktarını etkileyecektir. Kasıtlı olmayan (non-deliberate), kasıtlı ama gizli değil (deliberate but not concealed) ve kasıtlı ve gizli (deliberate and concealed) olmak üzere 3 farklı davranış türü söz konusudur.

3. Açıklama kendiliğinden yapılan açıklama mı yoksa talep üzerine yapılan açıklama mı?

Bu sorunun cevabının verilmesi gerekir.

4. Ceza aralıklarının belirlenmesi

Ceza yüzde oranı, belli bir aralıktan oluşmaktadır. Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere, bu aralık, açıklamanın kendiliğinden yapılan veya talep üzerine yapılan açıklama olup olmadığına göre ve davranışın türüne ilişkin vergi idaresinin görüşüne göre belirlenmektedir.

5. Açıklamanın niteliğine göre cezada indirimin hesaplanması

Açıklamanın niteliğine göre, ceza aralığı içinde indirilecek ceza belirlenir. Cezada indirim, vergi idaresine ne kadar geri dönüş yaptığınıza bağlıdır. Örneğin açıklama yapmanız uzun zaman aldıysa cezalarda indirim oranını etkileyecektir. Cezalarda indirim oranı %30 ve %40’a kadar yapılabilmektedir.

6. Ceza yüzde oranın hesaplanması

Ceza yüzde oranı, açıklamanın niteliğine göre belirlenen indirim ve ceza aralığı kriterine göre belirlenmektedir.

Örneğin, vergi idaresi kontrol sırasında, mükellefin kasıt olmadan bildirimde bulunmadığını tespit etti diyelim. Vergi idaresi bildirimde bulunmadığını mükellefe iletti ve mükellef bildirimde bulunmadığını kabul etti. Bu durum talep üzerine yapılan açıklamadır. Vergi borcunun ödenmesinden itibaren 12 aydan fazla bir süre geçtikten sonra talep üzerine yapılan bir açıklamaya ilişkin bildirimde bulunmamanın kasıtlı olmayan ihmali için ceza aralığı, 'potansiyel gelir kaybının' %20 ila %30 arasında olacaktır. Açıklamanın niteliğinde indirim ise %70 olursa ceza yüzde oranı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

- Ceza yüzdesi oranını hesaplamak için öncelikle minimum ve maksimum ceza yüzdeleri arasındaki farkı bulmamız gerekir.  (%30-%20=10)

- Daha sonra bu rakamı açıklama niteliğine göre belirlenen indirim ile çarparak yüzdelik indirime ulaşıyoruz. (10 × %70 = %7)

- Sonrasında, uygulayabileceğimiz azami ceza oranından yüzdelik indirimini çıkarıyoruz.

(%30 - %7 = %23)

- Sonuç olarak ceza yüzde oranı %23 olacaktır.

7. Ceza miktarının hesaplanması

Cezanın miktarını hesaplamak için potansiyel gelir kaybı ceza yüzdesi oranıyla çarpılmaktadır. Örneğin, yukarıdaki örnekteki potansiyel gelir kaybı 4.000 £ ise ve başka bir indirim yoksa ceza 920 £ (=4.000 £ × %23 ) olacaktır.

8. Diğer indirimlerin dikkate alınması

Cezanın miktarını hesapladıktan sonra, gerekli olan diğer indirimler de dikkate alınır.

Kaynakça

https://www.gov.uk/government/publications/compliance-checks-penalties-for-failure-to-notify-ccfs11/compliance-checks-penalties-for-failure-to-notify-ccfs11 

Erişim tarihi :03.01.2026