Demokrasi-Otokrasi maçına buyrun!
NATO Zirvesi, karşılıklı olarak kılıçların çekilmesine neden oldu. Boks maçının sonucunu askeri caydırıcılık mı, ekonomik ambargolar mı belirler? Bunu zaman gösterecek…
NATO’nun geçen Perşembe günkü Brüksel Zirvesi, demokrasi ile otokrasi cephesini ‘resmen’ ringe çıkardı. NATO, Rusya’ya karşı ‘etten duvar örme kararı’ aldı. Boks maçının sonucunu askeri caydırıcılık mı, ekonomik ambargolar mı belirler, bunu zaman gösterecek.
‘Our World in Data’, 2011‘de araştırmacı Max Roser öncülüğünde bir grup Oxford bilimdaşca kuruldu. OWİD‘e göre yerküremiz nüfusu siyasal anlamda 4 kümeden oluşuyor:
1-Liberal Demokrasi Cephesi: Burada klasik Batı Dünyası öbeklenmiş durumda. 1950 ‘den 2021’e arpa boyu yol almadı, %10‘da kaldı.
2-Sistemik Sorunlu Seçimli Demokrasi Cephesi: Bu cephede yer alan ülkelerin nüfusu 1950‘de %5’di, 2010‘da %50‘ye yükseldi ama 2021’de payı %30.
3-Seçilmiş Otokrasi Cephesi: En iyi örneği Rusya ve Hindistan. 1950 ‘de bu cephede yer alan dünya nüfusu %10 idi, sonrasında hep arttı. 2021 payı %35.
4-Kapalı Otokrasi Cephesi: 1950 ‘de dünya nüfusunun %75’ini temsil ediyordu, 2021’de bu oran %24. En iyi örnek Çin.
‘Seçilmiş’ ve ‘Kapalı’ otokrasiler, günümüzde dünya nüfusunun %60’ını oluşturuyor. 2. Dünya Savaşı sonrası 6 demokrasi ülkesi, dünya ticaretinin %40‘ını yapıyordu. Şimdi yarısı bile değil.
Çin ulusal geliri ABD‘nin üçte ikisi. En önemlisi, demokrasi cephesinin otokrasiye bağımlılığı. Kullandığı malların ve petrolün üçte birini otokrasi dünyasından almak zorunda. Küresel yabancı sermaye akımının %60‘ı otokrasi dünyasında.
Rusya lideri Putin, bu ayrışmayı ‘iyi’ fark etti: Doğal gaz ödemesini ‘ruble’ye bağladı. Bununla ‘ambargo’ya karşı kendi kartını çekti. Çin, S. Arabistan, petrol ticaretinde ‘yen’ kullanılıyor.
Ruble kartının ‘joker’ olup olmadığını yakında anlayacağız. Kullanılan iki araçtan hangisinin daha etkili olduğunu zaman gösterecek. Gönlüm ‘ekonomik ambargo etkisi’nden yana. Harp ve darpları yaşamış bir kuşağın insanı olarak, ‘sıfır toplamlı oyun’ sonucunun ‘ölüm’ olduğu bir oyunu görmeyelim…
GÜNÜN SÖZÜ:
OSCAR Ödülü'nün ‘CODA’ adlı bir komediye verilmesi ilginç. İnsanlık, yaşanası ümit dolu mesajlar arıyor, bu oydaşma çok güzel oldu.