Fed, kripto paralar ve emtia fiyatları
Küresel finansal piyasalarda son bir haftada üç ana konu öne çıktı. Fed tutanakları, tahvil alım programında azaltmaya gitmenin artık konuşulmaya başlandığına işaret etti. Kripto paralarda ve başta bazı ana metaller olmak üzere emtia fiyatlarında sert düşüşler yaşandı.
Nisan ayı toplantısından sonra, her ne kadar Fed başkanı Powell tahvil alımını konuşmayı bile konuşmadık dese de, tutanaklar bu konunun konuşulduğunu, en azından birkaç Fed bölge başkanının tahvil alımını azaltma yönünde görüş bildirdiklerini gösteriyor. Geçtiğimiz haftaki yazımızda, Fed’in tahvil alımını azaltma sinyalini vermeye yakın olduğunu belirtmiştik. Gelen tutanaklar bu düşüncemizi pekiştirdi. Tahminimiz, önümüzdeki haftalarda Fed başkanlarından tahvil alımının azaltılmasına yönelik açıklamalar gelmeye başlayacak. Yılın ikinci yarısında tahvil alımında azaltma başlayacak ve muhtemelen 2022 başında tamamen bitmiş olacak. 2022 yılı yaz ayları civarında da ilk faiz artırımı gelecek.
Geçtiğimiz hafta, kripto paralar Elon Musk’ın tweetleri ve Çin’in yasaklayıcı tutumunu sertleştirme sinyalleri ile sert düşüşler gösterdi. Kripto paralar bu tür dalgalanmaları daha önce de yaşanmış olduğu için, böylesine sert düşüşler bile bir noktadan sonra çok sürpriz olmuyor. Bir varlığın alım satımı kolay ise, buna imkan veren parasal bolluk mevcutsa ve fiyatların sürekli yukarı gideceği yönünde spekülasyon yapılıyorsa, bir balon oluşma ihtimali yüksektir. Kripto paralarda bunların hepsi vardı ve belli bir balon oluşmaya başlamıştı. Son gelişmeler iki noktada hemen ve hızlı yükselişin önüne engel çıkardı. Birincisi, fiyatın sürekli artamayacağı, çok sert düşebileceği tekrar anlaşılmış oldu. Artış yönlü spekülasyonu zorlaştırdı. İkincisi, devletler bunu yasaklamaya kalkarsa işin çok zorlaşacağı, eskisi kadar kolay olmayıp, maliyetli olabileceği yönündeki algı yükselmiş oldu. Bir uçta Çin gibi tamamen yasaklama yönünde gidenler olabileceği gibi, diğer uçta ABD gibi düzenleme, denetim ve vergilendirme gayreti içinde olanlar bulunuyor. Üçüncüsü, kripto paraların üretiminin ve kullanımının aşırı enerji tüketmesi, yeni yeşil düzene geçilmeye çalışılan bir dönemde bu tür paraların güçlü destek bulmasını zorlaştıracaktır. Bütün bu engellerin yanında, parasal bolluğun devam ettiğini, tamamen yasaklanmadıkça ki batı toplumlarında bunu beklemiyoruz, kripto paraların orta vadede hala ciddi yatırımı çekme potansiyelini unutmamak gerekiyor.
Son günlerde bir başka gelişme, Çin’in emtia fiyatlarındaki spekülasyonu önlemeye yönelik sert söylemi ve buna istinaden demir, bakır gibi ana metal fiyatlarındaki gerilemeler oldu. Sadece metallerde değil, enerji ve tarımsal emtialarda da son 3 çeyrektir çok sert yükselişler olduğunu gözlüyoruz. Çin’in hamleleri muhtemelen artış hızını kesecektir. Bununla birlikte, ana metal fiyatlarının daha çok talep yönlü hareket ettiğini unutmamak gerekiyor. Pandeminin kontrol altına alınması durumunda, artan talep ile metal fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının devam edeceğini düşünüyoruz. Özellikle imalat sanayi PMI endeksleri (satınalma yöneticleri) düşmedikçe, bakır, demir, kurşun, nikel gibi ana metallere talebin düşmesi zor görünüyor.
Tarımsal emtialar ve enerji fiyatları ise hem arz hem talep yönlü gelişmelere bağlıdır. Pandemi sonrası küresel büyümenin, talep etkisiyle bu tür fiyatları yukarı baskılamasını bekleyebiliriz. Bunun yanında, iklim değişikliği ve buna bağlı kuraklık gibi etkenler de tarımsal emtia fiyatlarına arz yönlü baskı yapmaya aday görünüyor. Fosil yakıtlara dayalı enerji fiyatlarında ise talep yönlü baskı olsa bile, jeopolitik gelişmeler, örneğin ABD –İran arasındaki gerginliğin azalması gibi, arzı tarafını rahatlatıp, bu tür enerji fiyatlarında gerilemelere yol açabilir.