Finansal özgürlük hayal mi, mümkün mü?
Finansal özgürlük, kulağa hoş gelen kavramlardan biri. Son yıllarda da Türkiye’de çok yayılan bir hedef haline geldi. “Artık para için çalışmıyorum. Para benim için çalışıyor” düşüncesi her insanın gönlünde olan bir tablo.
Emekli maaşıyla geçinebilmenin mümkün olduğu durumlarda akla gelmese de artık dünyada ve Türkiye’de de emeklinin açlık sınırının çok gerisinde kalmasıyla bir anlamda yaşlılığın bireysel sigortası oluyor.
Peki finansal özgürlük gerçekten ne anlama geliyor? Zengin olmak demek mi, yoksa daha sistematik, sürdürülebilir ve ölçülebilir bir hedef mi?
Finansal özgürlük basitçe şöyle tanımlanabilir:
“Yaşam standardını aynı şekilde sürdürebilmek için gereken gelirin, artık aktif çalışma hayatında yer almadan da elde edilebilir hâle gelmesiyle kişi finansal özgür olur.”
Mealen; maaş, ek iş gelirleri, kira/girişim/portföy gelirleri, hayat standardını sürdürmeni sağlıyorsa para endişesi azalır seçimlerin özgürleşir.
Sihirli bir formül şu: Pasif gelirin, yaşam giderlerinden yüksek olması.
Finansal özgürlüğün oranı var mı? Sık kullanılan oranlardan biri “çarpı 25” (30 da olabiliyor) kuralıdır.
Örnek olarak aylık 100.000 TL ile yaşam standardını koruyabilirsin.
Finansal özgürlüğe ulaşmak için yaklaşık (100.000*12)*25 =30.000.000 TL birikim olduğunda özgürleşmenin sınırını aşmış olabiliyorsun.
Birikiminin bir yüzde 4’ünü yani yıllık harcama tutarını çekersen, kalanının yatırım getirisiyle büyümeye devam edebilme imkânı bulunabiliyor. Harcamanın üstünde bir getiri sağlandığında da bir süre sonra ana paranın erimeyeceği düşünülüyor.
Meblağlar aylık harcama oranlarıyla da ilgili olurken, 30 milyon lira bugün ne ifade ediyor? Yarın ne ifade edecek? Gerçekten yakalanabilir mi?
Özellikle Türkiye gibi enflasyonist bir ülkede, yatırım seçeneklerinin oynaklığı ve getirisi de düşünüldüğünde bu birikim yakalandığında hayatta her şeyi bırakıp dünyayı gezmekten de bahsetmiyorum. Burada sorumluluklar da devreye giriyor.
Türkiye’de finansal özgürlük hassas bir konu. Bir yandan taraftar gözüyle görülen yatırım mantığı, diğer yandan ortalama gelirdeki düşüklük, enflasyondaki seyir, tasarruf etme kültürünün zayıf olması gibi nedenler var.
Aslında pek çok kişi finansal özgürlüğü “emeklilik” ile karıştırıyor.
Oysa finansal özgürlük sadece “emeklilik” planı değil. Gelir kaynaklarını çeşitlendirmek ve parayı ileriye taşımak böylelikle işle ilgili bir karar alırken, çocukların geleceğine yatırım yaparken “güç” sağlayan bir durum.
Finansal özgürlüğe giden adımların da gerçekçi atılması gerekiyor. Gelir-gider dengesinin kurulması öncelikli, giderlerini bilmeyen birinin özgürlük planı kurması kumar oynamak gibidir.
Gelirinin tasarrufa uygun olmaması da özgürlük kavramında hayallere yol açar. Asgari ücretle geçinmeye çalışan birine “birikim” yaparak özgürleşebileceğini söylemek de çok gerçekçi olmazken, bu alanda yöntem ek gelir yaratmaya dönebilir.
Finansal okuryazarlık da önemli oluyor. Kişinin yatırım tercihleri kadar, getiri oranlarını anlayabilmesi de öne çıkıyor.
Günümüzde birçok reçete bulunuyor. Herkes finansal özgürlüğün peşinden koşuyor ancak asgari ücretli (28 bin 75 TL kazanan) birinin ayda 100 bin liralık yaşam öngörüsüyle “ek hiçbir çaba göstermeden finansal özgürlük” hayali kurması kadar, ayda 100 bin kazanan ve kazancının çok üzerinde harcama yapan birinin de “finansal özgürlük” hayali kurması o kadar yanlış oluyor.
Finansal özgürlük teknik olduğu kadar psikolojik de bir denge. Birikim rakamına ulaşıldığında da tüm gün sadece birikimlerini yöneterek “özgür” olabileceğini düşünenler bir süre sonra sadece “kendi hesabına çalışan” kişiler olarak tatil, mesai olmadan yine çalışarak vakit geçirmeye başlayabilir. Bu da özgür hissettirmeyebilir.
Aslında özgürlük paradan çok değil, seçimlerle ilgili. Bugün birçok kişi finansal özgürlüğü “emekli” hayatı ya da “zengin olmakla” eşleştiriyor. Oysa gerçek soru burada önemli oluyor:
“Günlük hayatımı daha az gelecek ve maddiyat korkusuyla ve daha çok seçenekle yaşayabilir miyim?”
Cevap “evet” olduğunda finansal özgürlüğe yaklaşılıyor.