Hayalimiz Greta’ları mühendislik eğitimine çekmek
Türk üniversitelerinde Ar-Ge birimlerinin kurulmasına öncülük eden Prof. Dr. Şirin Tekinay’ın hayali Greta gibi öfkeli ve amacı olan alfa kuşağını mühendislik fakültelerine çekmek. Bunun için bir yıl önce başkanı seçildiği Dünya Mühendislik Dekanları Konseyi ile tüm üniversitelerde mühendislik eğitimini dönüştürme çabası veriyor.
Savaşlar, salgın hastalıklar, gelir adaletsizlikleri ve hepsinden de önemlisi iklimdeki değişimin yarattığı felaketler en çok da bilim insanlarına sorumluluklar yüklemiş gibi görünüyor. Son dönemde zirvelerde yapılan açıklamalar, siyasilerin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nden uzaklaştığı algısını yaratsa da gerek akademik tarafta gerekse bazı özel sektör kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinde umut verici çabalar var. Ortak kanı ise sürdürülebilirlik ilkelerinin artık herkes için bir yaşam biçimi haline gelmesi gerektiği. 2008’de Paris’te 27 mühendislik fakültesi dekanının bir araya gelerek kurduğu Dünya Mühendislik Dekanları Konseyi de dünyanın geleceğini tehlikeye atan tüm bu sorunların ancak mühendislik yaklaşımıyla aşılabileceğine inanıyor. Türkiye’den de dekanların bulunduğu bu konseyin başkanlığına geçen yıl bir Türk bilim kadını getirildi. Türkiye’de birçok özel üniversitenin Ar- Ge felsefesini oluşturan Prof. Dr. Şirin Tekinay, konseyin amacının dünya üzerinde mühendislik eğitimini değiştirmek olduğunu söylüyor. DÜNYA gazetesine özel açıklamalarda bulunan Tekinay, “Hayalim Greta gibi kızgın ve endişeli alfa kuşağını kucaklayabilecek bir sistem oluşturmak. Onlara risklerin farkındayız, birlikteyiz diyebilmek. Mühendislik eğitimini almalarını sağlamak” diyor.
‘Barış için mühendislik’ felsefesi büyüyor
Dünya Mühendislik Dekanları Konseyi’nin bugün 500’den fazla üyeye sahip olduğunun altını çizen Prof. Dr. Tekinay, geçen 12 yılda tüm üniversitelere dokunan önemli işlere imza atıldığını vurguluyor. Tekinay’a göre Ar-Ge önemli ama daha kritik olan durum Ar-Ge’de sürdürülebilirliği sağlamak. BM’nin 17 maddelik sürdürülebilirlik ilkesinin tam anlamıyla bir “mühendislik işi” olduğunu anlatan Tekinay, şöyle devam ediyor: “Dünya iklim anlamında kötü gidiyor, negatifteyiz. Açlık, adaletsizlik gibi sorunların çözümü için mühendislik gerekiyor. Bunun için daha fazla mühendis kız lazım. Biz, dünyadaki sorunları çözecek insan kaynağını yetiştiriyoruz.”
Dünya Mühendislik Dekanları Konseyi, 2018’de Meksika’da “Barış İçin Mühendislik” konusuna dikkat çekerek, bir deklarasyon yayınladı. Prof. Dr. Şirin Tekinay, bu deklarasyonun tüm mühendislik fakültelerine gönderildiğini ve sürdürülebilirlik esaslarını temel alacak şekilde eğitim sistemlerini yenilemeleri için basamaklar sunduğunu ifade ediyor. Diyor ki, “Bu, tüm dünyaya dağıtıldı. Birçok organizasyon tarafından da benimsendi. Adına ‘Sürdürülebilir Eğitim-Araştırma Deklarasyonu’ dedik. İsteyen üniversiteler kendi bölgelerinde buna liderlik etmeye başladı. Türk üniversitelerine de gönderildi. Üzerinde çalışanlar var. Amaç mühendislik eğitimini hantallıktan kurtarmak. Sürdürülebilirlikle ilgili sorunlara çare olacak eğitim felsefesiyle müfredat belirlemek. Kalkınma ilkelerini temel almak. Stanford gibi önde gelen üniversiteler bunu başlattı. Biz de çalışmaları desteklemek için AB gibi kuruluşlara fon başvurusunda bulunduk.” ‘
Alfa kuşağının ruhunu iyi değerlendirmek lazım’
Tekinay, günümüz üniversitelerine “Yeni kuşakları uzaklaştırıyorlar” eleştirisini getiriyor. Z uşağının internetin içine doğan ama daha kopuk bir grup olduğunu, arkasından gelen bugünün liseli gençlerinin temsil edildiği “Alfa” kuşağının ise çok daha bilinçli, amaca odaklı, önceki kuşaklara öfkeli gençlerden oluştuğunu vurgulayan Tekinay, “Öfke ve kızgınlık bu kuşağın tek ifade biçimi olmamalı. Yazık olur. Greta gibi bilimi dinleyip, düşüncelerini Birleşmiş Milletler’de ifade edebilen bir liderleri var. Bu, umut verici. İşte biz bu çocukları üniversitelere çekmek istiyoruz. Onlar birbirlerine bağlı, hedefleri var; buna çok dikkat etmek lazım. Onları 55 dakika bir derste oturtamazsınız. Bilgiyi amacı için nasıl kullanacağını sorguluyor hemen” uyarılarında bulunuyor.
Çözümü ise değişimde görüyor Tekinay. Artık öğrencilerin meslektaş olarak görüldüğü, sınavların problem odaklı yapıldığı, interaktif, eğitimle araştırma arasındaki sınırın kalktığı mühendislik fakültelerine evrilmek gerektiğinin altını çiziyor. Diyor ki, “Şimdi eğitimle toplum hizmetini ayırmak, eğitimle araştırmayı, stajları, deneyimi ayırmak mümkün değil. Liselilerin üniversiteye inançları zayıf. Makale yayınlayıp atıf alarak iyi üniversite olma devri bitti. THE (The Times Higher Education) de listesini sürdürülebilirlik hedeflerine göre yeniledi. Yeni Zelanda’dan bir üniversite ikinci oldu örneğin. Artık sürdürülebilirliği önemseyen okullar alfa kuşağının radarında.