Hobi bahçen vergi fobin olmasın!

Babamın mesleği nedeniyle son görev yeri olan çocukluğumun geçtiği güzel memleketim, Ceyhan geldi aklıma… Komşuluk, dostluk, dayanışma ve samimiyetin içtenliğini hissettiğim ve yaşadığım güzel insanların kenti…Sıkma ve ayranı, tandır böreği, odun ateşindeki sacın üzerinde tüm komşu kadınların her ay bir araya gelip, bana da kilolarca kuru soğanı doğratıp bir aylık yufka ekmeği pişirdikleri, üzerine güzel bir çay demleyip, mahallenin tüm komşu kadınlarının ağız birliğinde türkülerini söyleyip, kimi zaman dedikodu edip gülüşüp şakalaştığı, rahmetli dedemin müstakil bahçeli evinin herkesi misafir ettiği, geniş bahçesinde ekmeğimizi böreğimizi, sıkmamızı, bazlamamızı yaparak akşamı ettiğimiz, güzel anılarımızın olduğu bahçeydi….

O günlerden bugüne, ne o güzel komşular ne dedem ve ninem ne de o şen şakrak gülüşlerin renklendirdiği güzel bahçeli ev kaldı. O geniş bahçenin avlusunda üç tane müstakil ev, ağaçlar, çiçekler, sebze ve meyveler yetişir, tavuklar her gün sıcacık kümesteki yumurtasından bize en lezzetlisini verir, koyunlar, kuzular, ördekler ve asma yaprağı altında, tüm ailenin ve hatta komşuların da eşlik ettiği bahçeden toplanan sebzelerle pişirilen yer sofralarındaki yemeklerin yerini, günümüzde ise metropollerde sıkışmış bir şekilde çok katlı apartmanlarda insanın ruhunu daraltan yemek masaları aldı.

Dedemin bağ - bahçesinden metropollerde hobi bahçesine

Anadolu’dan, köyünden, bahçesinden metropollere  göçerek, “belki bir iş bulurum evlatlarım  daha iyi bir imkân içinde okur ve meslek sahibi olur” düşüncesiyle, vatandaşlar ekonomik sıkıntılarla büyük kentlere yerleşmeye başladı. Yakın çevremdeki aile büyükleriyle sohbet ettiğimde, kalplerinde geniş bahçeli müstakil evlerinde yaşadığı anılara özlem var.

İstanbul’un kalabalığından boğulan ve imkânı olanlar, çocukluk anılarını yaşamak için geniş bahçeli günlerine dönmek istiyor. Bunun için de son yıllarda yaygınlaşan yeni bir model olan:  “Hobi Bahçeleri” satın alıyor. Küçücük bir alanı kendine yurt ediniyor, o bahçede istediğini ekiyor, yetiştiriyor ve toprakla tekrar bağ kuruyor. Bitkiler ve toprakla kurulan bu bağ, insana mutluluk da veriyor.

Kimi zaman da hobi bahçesinde ekip biçtiği ürününü kontrol etmek, gözlemek ve yanına yöresine konaklamak için küçük bir kulübe de kuruyor. Vatandaş, dar bir alanda kendisine küçücük bir yaşam alanı inşa ediyor.

Pandemi sonrası hobi bahçesine uzanan sakin hayatlar

Ülkemizde ve dünyada uygulanan özellikle pandemi süreciyle beraber, vatandaşların  şehrin kalabalığından kurtulmak, sakin ve sessiz bir yaşamı tercih ettikleri bir kaçış yeri olan hobi bahçelerine olan talebi de artıyor.

Vatandaşın nefes aldığı bu hobi bahçelerine talep artışının, bazı olumsuz durumlara da neden olmaya başladığı dikkat çekiyor. Ruhsatsız ve izinsiz bahçe kurulması, kontrolsüz bir alt yapılanmanın oluşmasıyla, denetimi de zorlaştırdığı görülüyor.

Amacı dışında kullanılan tarım arazisinin yok edilmesi ya da parçalanarak satılmaya çalışılması gibi sorunlar nedeniyle, tarıma da zarar vermeye başladığı göze çarpıyor. Tarım arazisinin parçalanarak satılmasıyla elde edilen kazancın, tarım arazisinin tek parça olması halindeki satışından çok daha fazla gelir getiriyor olması da ayrıca şüpheli bir durum haline dönüşebiliyor.

Bu durum da kişinin yalnızlaşmak için kaçtığı bahçe, hobi olmaktan çıkıyor ve ticari bir amaca dönüşüyor. Ayrıca elde edilen gelirin artmasını gören gayrimenkul şirketleri ve kooperatiflerin de cazibe merkezine dönüşüyor. Tarım arazileri üzerine küçük yerleşim alanları oluşturup izinsiz ve ruhsat almadan sayısız hobi bahçesi de kurabiliyorlar.

Tarım arazisi üzerinden dijital kiralamaya vergi doğuyor mu?

“Biz bu parayı aidat olarak aldık” demek yetmiyor. Bu paranın hangi karara karşılık hangi amaçla alındığı ve kullanıcıya hangi menfaati sağladığı da belirlenmelidir. Tarım arazileri üzerinden tiny house ve prefabrik evlerin özellikle Airbnb gibi dijital platformlardan kiralanması da bir gelir unsuru olarak değerlendirilebilir. Burada ticari kazanç doğar. Maliye; son yıllarda yapay zekâ ile banka hesaplarını da sıkı denetime aldı. Airbnb gibi birçok dijital mecraları da takibe almasından dolayı ve tarım arazileri üzerinde yapılan bir kiralama işleminin, ticari kazanç doğurması nedeniyle Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi ve KDV doğuyor.  Yasal mevzuata uygun yapılmıyorsa, bu işlemlerden elde edilen her kazanç “kayıt dışı gelir” kapsamına alınabilir ve ciddi oranda vergi cezası ile karşılaşılabilir.

Yapılan düzenlemeyle, son birkaç yıldır tarım arazilerinin parçalanarak, kooperatifler üzerinden “Hobi Bahçeleri” gibi pazarlanmasına da sınır konuluyor. Kooperatif modeliyle kurulan her şeyin güvenli olabileceği algısının da yok olacağı anlamına gelebilir.

Asıl mesele: Tarımsal alan için mi kullanılacak yoksa tarım arazisini yapılaşmaya zemin hazırlayan bir hobi bahçesi modeli mi olacak? Bu sorun; kırsal planlama ve gıda güvenliğini de beraberinde getiriyor…

Yeni düzenlemeyle hobi bahçesine denetim

Ülkemizde kalabalıktan uzaklaşmak için özellikle pandemi sonrası yaygınlaşan hobi bahçeleri, bağ evleri, bungalovlar ve tiny house gibi alanlarla tarım arazilerindeki izinsiz yapılaşmalar artmaya başladı. 20 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7584 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile tarım arazilerinin parçalanarak hobi bahçesine dönüşmesine ve arazinin korunması, ruhsatsız yapılaşma ve kooperatif modeliyle oluşturulan hobi bahçelerine sıkı bir denetim geliyor.

Yeni düzenlemeye göre; tarım arazisinin hobi bahçesi, bungalov ya da bağ evi, dinlenme alanı olarak parçalara ayırıp satılmasını önleyerek, tarımsal üretimin dışına çıkılmasına engel olunması gibi görülüyor.

Aslında bu düzenleme; hobi bahçesi kullanıcıları gibi görülüyor olsa da kooperatifler, arazi sahipleri, belediye ve il özel idareleri, alt yapı kurumları, çiftçiler ve gayrimenkul yatırımcısı gibi tarım arazisi üzerinde yapılaşmaya neden olacak tarafları da kapsamına alıyor.

Düzenlemeyle; tarım arazisi üzerinde izinsiz yapılan tüm yapı ve tesislere elektrik, su, doğalgaz bağlantısı verilmeyecek. Bu kurala uymayanlara ceza sadece betonarme yapılarla sınırlı olmayacak. Konteyner, prefabrik ev, tiny house gibi izinsiz tüm yapıları da ilgilendiriyor. Yasağa uymayan idare ve kurumlara, her abone için 100 bin TL idari para cezası uygulanabilecek. Cezanın tebliğ tarihinden itibaren aboneliği 30 gün içinde iptal edilmeyenlerin, aboneliği sürdüğü her ay için ayrıca 100 bin TL ceza kesilebilecek. Tarım arazilerindeki izinsiz kullanımlara da metrekaresine göre para cezaları da olabilecek.

Hobi bahçesinde gözden kaçan şey Vergisi

Yapılan yeni düzenlemede; herkes hobi bahçelerinin kullanım alanı ve cezalara odaklanırken unutulan bir şey var ki çok önemli o da hobi bahçelerinin vergisi… Hobi bahçelerinde alınan tahsilatın gerçek mahiyeti nedir? Bu konu da düşünülmelidir. Hangi ad ve hangi gerekçeyle paranın toplandığı en önemli konulardan biri.

Hobi bahçelerinde toplanan paranın amacının doğru açıklanması gerekiyor. Aidat mı? Üyelik bedeli mi? Alt yapı katkı payı mı? Bakım bedeli mi? Güvenlik gideri mi? Bu soruların cevabı çok önemli…

Vergi açısından bakılırsa; hobi bahçesinde tahsil edilen paranın mahiyetine, ne için kullanıldığına bakmak gerekiyor yani bahçe için ödenen bu para, ortak gider paylaşımı ya da hizmet mi? Fiili kullanımdan kaynaklı bir ekonomik menfaat mi sağlanıyor? Bunların net olarak belirtilmesi gerekiyor.

Hobi bahçesinde tahsil edilen para ekonomik menfaat sağlıyor mu?

Kooperatif modeli ile kullanılan hobi bahçeleri için kooperatif çatısı altında tahsil edilen paranın adı yani “aidat” olduğu belirtilse de bu yeterli olmuyor. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) alınan tahsilatın gerçek mahiyetini de sorguluyor.

Elektrik, su, ışıklandırma gibi alınan paranın ortak gider olarak aidat olduğu belirtilse dahi tahsilat ortak giderleri karşılamak için yapılmışsa sorun yok fakat bahçenin belirli bir bölümü bu para karşılığında bir üyeye veya kullanıcıya kullandırılıyor ya da hizmet sunularak ekonomik bir menfaat sağlanıyorsa bu durum Katma Değer Vergisi (KDV) ve Kurumlar Vergisi’nin oluşmasına neden olabilecektir.

Hobi bahçelerindeki asıl risk: Toplanan paraların, tahsilatın adında değil de neyin karşılığı bu paranın alındığında gizli olması. Bu ayrım doğru yapılmaz ise maliyenin yapay zekâ destekli denetimleriyle birlikte KDV, Kurumlar Vergisi ve ağır vergi cezaları ile karşılaşmak kaçınılmaz olacaktır.