Konu para ya da döviz ise ‘güven’ esastır

İngiltere Merkez Bankası başkanlarından Mark Carney’in yeni eseri, tüm merkez bankaları ve bankacıları için bir temel ders niteliğinde… Kitaptaki tespit şu: “Eğer piyasaların güveni yoksa en büyük politik vaadin hiç bir hükmü yoktur.”

İngiltere Merkez Bankası’nın (Bank of England) önceki dönem Başkanı Mark Carney “Value(s)” başlığıyla yeni bir eser yayınladı. Eserin adını “Değer(ler)” olarak çevirmek mümkün. Carney önceki yazımda söz ettiğim “ilanla” Merkez Bankası Başkanlığı’na başvuran zat. Kanadalı... İngiltere’de bu kurumu 2013-2020 arasında sarsıntısız ve istikrar içinde idare etti. Döneminde 4 başbakan gördü, siyasi telkinlerden hiç etkilenmedi, İngiltere’nin rotasını politikacılar uğruna kırmadı.

Carney’in kitabındaki temel tespit tüm merkez bankaları ve bankacıları için bir temel ders niteliğinde:

• Konu para ya da döviz ise ‘güven’ esastır. Eğer piyasaların güveni yoksa en büyük politik vaadin hiç bir hükmü yoktur...

Carney’in bu eseri şu günlerde yayınlandı. Adamcağızın 7 yıl boyunca “neler yaptığına” ilişkin bir sergileme yapma gayreti yok. Esere “biyografi” demek de mümkün değil, çünkü anılarını serpiştirdiği bir yer yok.

Peki, o ne yapmak istiyor?

Carney, kâr hırsı egemen piyasa ile bencilleşen fert ile ilgili. İki ucun bir arada ve birlikte nasıl uyuştuğunu anlatmak istiyor eserinde. Bir Anglo-Sakson’dan beklenmeyen bir yetkinlikte, kâr güdülü piyasa ritminin nasıl “bencil” bir tüketici yarattığının tasvirini yapıyor. Her ikisi bağımsız egemenler, bütünleşmeleri, bir hedefe yürümeleri mümkün değil. Bunun sonucu açık: Dünya refahı azalıyor, mevcut kaynakların korunması olasılığını ortadan kaldırıyor.

İş bununla kalsa iyi...

Bu hem Ortodoks iktisat düşüncesini, hem de siyasi liderlik yapısını bu kapsama çeviriyor, kendisine benzetiyor. Karşılıklı hissetme, Arap aleminin büyük sözüyle “assabiya” (dayanışma) ortamı ortadan kalkıyor. Yarar, değer ve piyasa eş-anlamlı hale gelince dayanışma mümkün olur mu?

Frenk düşüncesinde temel bir kavram olan “morality” (iyi-kötü bütünlüğü) anlamını yitiriyor, bunun yerine “yararsızlık/ anlamsızlık maksimize ediliyor.”

Temel çıkmaz da bu zaten.

Carney’in ana dersini bir daha tekrarlamak istiyorum:

• Para ve döviz için güven esastır...

Eklememi istediğiniz bir şey kaldı mı?

GÜNÜN NOTU:
İsrail’de dünkü seçim sonuçları belli değildi, ama aşının iktidar için yeterli olmadığı ortaya çıktı...