Merkez Bankası bağımsızlığını nasıl kazandı?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bağımsızlığı uzun soluklu bir çalışmaya dayanıyor. 2001 yılının Şubat ayında Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ile ilgili dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’e sunum yapıldı. Ecevit “Evet” deyince yasallaşması sağlandı.
Merkez Bankası’nın bağımsızlığı 2001 yılının Şubat ayında gündeme gelmişti. Fakat bu kararın arkasında 4 yıllık bir hazırlık dönemi vardı. Bağımsızlığın ilk temeli 1997’de yılında Prof. Dr. Oğuz Babüroğlu’nun “Arama Konferansı’’ ile atıldı. Anayasa Mahkemesi’nden bu özerkliğin Anayasa’ya uygunluğu konusunda “görüş” istendi, Yüksek Mahkeme bunu “uygun’’ buldu.
Sonrasında 1998’de Merkez Bankası çalışanları ile 50’şer kişilik gruplar halinde Antalya’da “Nasıl Bir Merkez Bankası İstiyorsunuz” konulu toplantı yapıldı. Konu biçimlendirilince, özel sektör temsilcileri, basın mensupları, akademisyenler ve kıdemli bürokratların katıldıkları çeşitli toplantılar düzenlenerek görüş alışverişinde bulunuldu.
Daha sonra yurt dışına yöneldik. IMF ve Avrupa Yatırım Bankası uzmanlarıyla konu ele alınıp tartışıldı.
1999’da IMF ile yapılan Stand-By Anlaşması metninin en önemli koşulu olarak “Merkez Bankası’nın Bağımsızlığı” konusu yer aldı.
2001 yılının şubat ayında konu ile ilgili dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’e sunum yapıldı. Rahmetli Ecevit konuyu benimseyince, 15 günde bir yeni yasa tasarısı hazırlanıp parlamentoya sunuldu ve yasallaşması sağlandı.
Anımsatmada yarar görüyorum: Bu dönem, önemli bir krizin yaşandığı ve çıkış yollarının arandığı bir dönemdi.
Merkez Bankası’nın bağımsızlık kararı yurtiçinde iş dünyasınca olumlu karşılanıp, güven duygusunu artırdı. Yurt dışında da Türkiye’nin imajına çok olumlu katkı sağladı.
Son dönemde art arda 4 Merkez Bankası Guvernörünün “kararname” ile görevden alınması konusunu konuştuğum bir iş insanı “İngiltere’de merkez bankası bağımsızlığı 1 günde alınmış, bizde ise 4 yılda verilen bağımsızlık 2021 yılında 1 günde geri alınmış” dedi.
Doğrusu ona söyleyecek bir söz bulamadım...
GÜNÜN NOTU:
İsrail’de son iki yılın 4’üncü seçimi bugün yapılıyor. Tamamına yakını aşılanmış bir toplumda Başbakan Netanyahu için bu seçim “güven oyu” anlamını taşıyor.