RCEP, 1 Ocak’ta başlıyor bize etkisi ne olur?
Çin’in üretim ve ihracatında önemli sorunlara yol açan enerji ve navlun krizinin küresel ticarete ve Türkiye’ye etkisinin ne kadar sürebileceğini sormak için Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu Asya Pasifik İş Konseyleri Koordinatör Başkanı Murat Kolbaşı’nı aradım. Kolbaşı, “Sadi Bey o konular bence artık ikincil öneme sahip. Çin’in de içinde yer aldığı RCEP çok daha önemli. Dünyanın en büyük ‘ekonomi ve ticaret bloku’ kuruldu, 2022 Ocak itibariyle başlıyor, uzatma, erteleme yok. Dünya buna ne kadar hazır ve nasıl etkilenecek asıl onu konuşmak lazım” deyince yazının seyrini de değiştirdi. Çünkü Çin, yılbaşından itibaren, dünya toplam milli gelirinin yüzde 30’una (25,8 trilyon dolar) sahip, 2,3 milyar nüfuslu, dünya ticaretinin yüzde 40’ını temsil eden bir blokun içinde olacaksa üretimde ticarette gümrüksüz, serbest dolaşımlı büyük bir coğrafyaya odaklanacak. Bu da Covid- 19 Salgınıyla başlayan sorunların dünyanın geri kalanında uzun süre devam etmesine yol açabilir.
Başkan Kolbaşı, Türkiye'nin, Malezya, Güney Kore ve Singapur ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) olduğunu hatırlatarak, "Bu ülkelerle iş birliğini nasıl geliştirebiliriz, nasıl pozisyon almalıyız ona bakalım. Bütün bölgeye gümrüksüz satış imkanımız olmaz ama bu ülkelerde üretim yatırımları yaparsak büyük avantaj sağlanabilir" dedi. DEİK'te ASEAN grubu oluşturduklarını belirten Kolbaşı, Ankara'nın da bir süre önce 'Yeniden Asya' projesini başlattığını kaydetti. Aynı zamanda Türkiye Hong Kong İş Konseyi Başkanı da olan Kolbaşı'na göre, RCEP içinde Türkiye için riskler de avantajlar da var ama Ticaret Bakanlığı'nın bu konuya daha fazla odaklanması da gerekiyor.
İthalatımız 50 milyar doları buluyor
15 Asya ülkesi, Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (The Regional Comprehensive Economic Partnership RCEP) ile yeni bir ticaret düzenine giriyor. RCEP ülkeleri içinde en çok ticaret yaptığımız 8’ine bu yılın 9 ayında 33,3 milyar dolarlık dış ticaret açığı vermişiz. Bu ülkelerden 9 ayda 38,7 milyar dolarlık ithalat yapmışız, ihracatımız aynı sürede 5,4 milyar dolarda kalmış. Yılda ortalama 50 milyar dolarlık ithalat yaptığımız bu ülkelerden, özellikle de Çin’den kaynaklanacak aksaklıklar, maliyet artışları hızlanırsa sanayi üretimimiz, ihracatımız ve hatta enflasyon olumsuz etkilenebilir.
Müzakereler 8 yıl sürdü, Hindistan girmedi
15 Asya-Pasifik ülkesi, dünyanın en büyük serbest ticaret bloku için 8 yıl müzakere etti. 2020’de Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) 37’nci Liderler Zirvesinde imzalar atıldı. ASEAN üyeleri Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam ile birliğin diyalog ortaklarından Avustralya, Çin, Japonya, Güney Kore ve Yeni Zelanda RCEP üyesi oldu. Hindistan, sanayisini Çin’den korumak için bu birlikte yer almadı. Sonuçta, Asya’nın bu bölgesi ABD ve Avrupalı şirketlere büyük ölçüde kapatılmış oldu.
ABD ve AB’nin bize bakışı değişir mi?
Türkiye-Avustralya İş Konseyi Başkanı Mustafa Mertcan, Covid 19 Salgınıyla başlayan küresel tedarik krizinin en az 1,5 yıl daha süreceğini tahmin ediyor ve RCEP’in Türkiye’ye etkisi konusunda şunları söylüyor: “RCEP, Türkiye’nin konumunu daha önemli hale getiriyor. ABD ve AB’nin Türkiye’ye bakışı değişir. Türkiye’ye üretim yatırımları artabilir. ABD, zaten ticaret ve yatırım açısından bir süredir Türkiye’yi yeniden konumlandırıyor. Yeter ki işadamlarımızın yeni yatırımlar için iştahı olsun. Bence, Türkiye'ye daha çok üretim yatırımı çekmek için daha proaktif çalışmamız gerekiyor.”
AB, Erdoğan’a yarar diye adım atmadan seçimi bekleyecek
RCEP karşısında, AB’nin ne yapacağı da önemli. Avrupa Birliği (AB) uzmanı Can Baydarol, AB ve Küresel Araştırmalar Derneği olarak AB nezdinde yakın zamanda temaslarda bulunduklarını belirtiyor ve AB’nin Türkiye’ye genel bakışını “Seçimi yapın, bakarız havasındalar” diye özetliyor. Baydarol şöyle devam ediyor: “Şu anda olumlu her sözün ve adımın Erdoğan’a destek anlamına geleceğini düşünüyorlar ama Çin karşısında tedirginler. Almanya ise Türkiye ve Türk devletleri üzerinden doğuya açılmaya çalışıyor. Türkiye’de Alman sanayi yatırımları hızlanabilir. Ancak, Türkiye’nin tam üyeliğine karşı Merkel ve Sarkosy’nin geliştirdiği olumsuz anlayış aynen devam ediyor. AB’nin küresel düzeyde önemi ve gücü azaldı. Çünkü AB içinde liderlik sorunu devam ediyor.”
İhracatçı birliklerinde seçim yarışı başladı
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) çatısı altındaki ihracatçı birliklerinde seçim çalışmaları hızlanıyor. Nisan Ayında gerçekleşecek seçimlerde Başkan adayları, muhtemel yönetim kurulu üyeleriyle yarışa resmen başlıyor. Bugüne kadar adaylığını açıklayan isimler şöyle: Tayfun Koçak, İstanbul Kimyevi Maddeler İhracatçıları Birliği (İKMİB) Başkanlığı için adaylığını ilan etti. Halen İKMİB Yönetim Kurulu Üyesi de olan Koçak, 51 kişilik genişletilmiş bir Yönetim Kurulu ile alt sektörlerden birer temsilci alıp ortak akılla çalışacaklarını söylüyor. TİM Sektörler Konseyi Maden Sektörü Başkanı ve İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Yönetim Kurulu Üyesi Rüstem Çetinkaya ise İMİB başkanlığına aday olduğunu açıklamıştı. Çetinkaya, ‘fikirlerin yarışacağı hatta zaman zaman çatışacağı bir yönetim’ için yola çıktıklarını belirtiyor.
İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği’nde (İDDMİB) ise halen Başkan Yardımcısı olan Çetin Tecdelioğlu başkan adayı oldu. Yönetim Kurulu listesinde mevcut İDDMİB yönetimden 6 isim bulunuyor. İDDMİB Başkanı, sektörün ‘duayeni ve ağabeyi’ Tahsin Öztiryaki’nin bu gelişme karşısında nasıl bir strateji uygulayacağı merak ediliyor.
Kulislerde İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanlığına adaylık için de Özkan Karaca’nın hazırlık yaptığı konuşuluyor. Halen İHKİB Başkanı Mustafa Gültepe’nin yönetim kurulu üyesi olan Karaca’nın sektörün dernekleri nezdinde görüşmeler yaptığı ve yakında adaylığını ilan edeceği belirtiliyor. Birliklerde seçim heyecanı ne kadar hızlansa da TİM Başkanlığı için henüz ileri adım atan yok. En güçlü isim olarak yine TİM Başkanı İsmail Gülle öne çıkıyor. Bazı birlik başkanları Gülle güçlü olsa da TİM Başkanlığı yarışının Haziran 2018’de olduğu gibi yine 2 ya da 3 isimli bir seçime dönüşebileceğine inanıyor.