S-400 ekonomimizi de teste tabi tutuyor

Yatırım Harcamaları, yurt içinde yapılan ya da yapılması planlanan brüt yatırım harcamalarının TL tutarlarını ölçmektedir. Buna göre, brüt yatırım harcamalarının bir önceki yıla göre ya da önümüzdeki bir yıl içinde yapmayı planladığı brüt yatırım harcamalarının değişimlerini yansıtmaktadır.

Yatırımların amacına göreyse, yatırımın yapısı belirleyici olmaktadır. Buna göre; tesis ve ekipman bakımları, kapasite artışları ya da verimlilik tarzı seçkiler yönlendirici olabilmektedir.

Şirketlerin yatırımlar tahminleri bize iki temel şeyi işaret ediyor.

i. Şirketlerimizin yurt içindeki cari TL cinsinden yatırımları ile gelecekte planladıkları yatırımları farklı farklı eğilimler sergileyebilmektedirler. Cari yatırım trendi düşüş eğilimi ortaya koyarken, gelecekte planlananlar yatırımlarsa pozitif bir eğimi işaret ediyor.

ii. Yatırımlar TL cinsindendir. Buna göre grafikte gösterilen artışları, son TCMB beklenti anketinde tespit edilen gelecek 12 aya ilişkin enflasyon beklentisiyle (%12.18) düzeltilse bile, pozitifte kalabilmekte ve yükselen eğim ortaya koyabilmektedir.

Üç önemli mesaj da yatırımların karakteristik yapısından gelmektedir. Bunlar:

a. Yatırımlarımızın yapısı, maalesef kapasite artışı için planladığı pay olarak sürekli olarak gerilemektedir. Kapasite yatırımları, şimdilik sadece toplam içinden %20 lik pay almaktadır. Oysa 2012 de %28.5’a kadar yükselmişti. Kapasite neden önemlidir derseniz yanıt, işsizliği giderebilmesi ve istihdamı artırıcı olabilmesi nedeniyledir şeklinde olacaktır.

b. Yatırımların kabaca yarısını talep karşılama telaşı alıp götürmektedir. Bu endişe, şirketler için çok haklı bir tepki niteliğindedir. Çünkü talep, piyasadaki pazar paylarını koruyabilmek açısından, şirket için yaşamsal bir tercihtir. Talebi karşılamaya yönelik yatırımlar, son dönemde %45 ler düzeyine oturmuştur.

c. Yatırımların planlanan finansman yükü geriliyor. 2013’te %31.4'lerde olan finansman yükü, 2019 den bakıldığında %14.5 gerilemiş durumdadır.

Küresel ekonomilerin kısa vadeli seyrine iyimserlik hakimdir. ABD ve Çin, birinci faz ticaret anlaşmasına çok yakındır. Hong Kong'a dair gelişmeler, ABD 10 yıllıkların sert yükselmesini sınırlıyor. Rusya'dan tedarik ettiğimiz S-400 füze savunma sistemleri nihayet geldiler. Radar testlerine başladık. Hemen, faizlerimizde sınırlı da olsa artışlar oldu. TL de aynı ölçüde zayıflama gerçekleşti. İşte ben buna, sistem testi derim. Siyasal, jeopolitik ve stratejik dönüşüm; ekonomimizi, piyasalarımızı ve politikalarımızı test ediyor. Sonuç da, nereden bakarsak bakalım; Türkiye’nin haklılığını işaret ediyor.