Şeffaflık Merkez Bankası’na da lazım!

Piyasalar şeffaflığı sever. Çünkü yatırımcı yalnızca alınan kararı değil, neden alındığını da bilmek ister. Faiz değişti mi, değişmedi mi sorusunun yanında asıl merak edilen, kararın arkasındaki düşüncedir. TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) üyeleri ne düşünüyor, hangi görüşler ağırlık kazanıyor, geleceğe nasıl bakıyorlar? Piyasalar bunları bilmek istiyor.

PPK’nın kararı bugün saat 14.00’te açıklanacak. Ancak gelişmiş ülkelerdeki merkez bankalarının aksine biz PPK üyelerinin karar öncesindeki görüşlerini bilmiyoruz. Dolayısıyla piyasalar, karar metnindeki birkaç cümleden hareketle kurulun ne düşündüğünü anlamaya çalışıyor.

Oysa bunun böyle olmak zorunda olmadığını bize bizzat Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın geçmişteki bir paylaşımı gösteriyor.

Hikâye, İngiliz ekonomist Timothy Ash’in 2022’de yaptığı bir paylaşımla başlıyor. Ash, eski Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz’ın Merkez Bankası bağımsızlığı, kurul üyelerinin liyakat esasına göre belirlenmesi ve karar alma ile oylama sürecinde şeffaflık önerilerini olumlu bulduğunu yazıyor.

Paylaşımın altında ise o dönemde New York Fed’de çalışan Fatih Karahan’ın görüşü var. Karahan, “Güzel ama yetmez” diyerek kurul tutanaklarının önceden belirlenecek bir süre sonra yayımlanması gerektiğini söylüyor. Daha da önemlisi, üyelerin görüşmelerinin kamuoyu tarafından bilineceğini bilmeleri gerektiğini vurguluyor. Bundan daha açık bir şeffaflık talebi olmaz.
Üstelik Karahan’ın 12 yıl çalıştığı New York Fed’in de içinde bulunduğu Fed sistemi, para politikası kararlarının gerekçelerini ve toplantı tutanaklarını kamuoyuyla paylaşan bir yapıya sahip. ABD’nin PPK’sı olan FOMC’in tutanakları toplantıdan birkaç hafta sonra yayımlanıyor.

Karahan’ın Merkez Bankası Başkanı olduktan sonra söz konusu paylaşımını X hesabından kaldırmış olması ise ayrıca dikkat çekici. Paylaşımın neden silindiğini bilmiyoruz. Ama ortada unutulmaması gereken bir gerçek var: Karahan’ın şeffaflık konusunda ne düşündüğünü artık biliyoruz.

Aradan 2,5 yıldan fazla zaman geçti. Şimdi söz sırası Başkan Karahan’da. Piyasaların beklentisi yalnızca bugünkü faiz kararını öğrenmek değil. Kararın arkasındaki düşünceyi de görebilmek. PPK üyelerinin hangi görüşte olduğunu, hangi gerekçelerle farklı düşündüğünü anlayabilmek.
Merkez Bankası’nın kredibilitesi için bağımsızlık ne kadar önemliyse, şeffaflık da o kadar önemli. Çünkü piyasalar karanlıkta bırakıldığında söylenti konuşur, bilgi konuşmaz.

Karahan’ın yıllar önce söylediği gibi: Güzel ama yetmez.