SpaceX: Starship’in düşüşü felaket mi zafer mi?

İnsanlığın bundan sonraki hikayesini anlamak için bu olaydaki aktörleri analiz etmemiz gerekiyor.

Biz Ramazan bayramını kutlarken SpaceX’in şimdiye kadar üretilmiş en güçlü roket ile gerçekleştirdiği test uçuşu başarısızlık ile sonuçlandı. Buraya yazacağım sözcüğü uzun uzun düşünmem gerekti ve en sonunda başarısızlıkta karar kıldım. Felaket diyecektim, değildi. Başka sözcükler zihnimden geçti. Sonunda başarısızlık dedim ama bu da yaşananı tam olarak karşılamıyor.

SpaceX’in uzay gemisi Straship havalandıktan sonra birden çok motor arızası ile karşılaşıyor ve irtifa kaybederek fırlatmanın kısa süre sonrasında düşüyor. Bu büyüklükteki bir uzay gemisinin düşmesi herkes tarafından farklı değerlendiriliyor.

Fırlatmanın gerçekleştiği Güney Teksas’ta çevrede yaşayanlar bulundukları yerlerdeki titreşim –abartıp sarsıntı da diyebiliriz- ve gökten düşen külleşmiş parçaları deneyimlemiş ve anı defterlerine yazmışlar. Yetkililer, bu olayın ardından inceleme yapıp yakındaki Port Isabel kentinde insan sağlığı açısından bir sorun olmadığını tespit etmişler. Yine de yakındaki bir yola düşen enkaz parçaları kısa bir temizlik süreci gerektirmiş. Çevre korumacılar, Teksas’ın koylarında bir sıkıntı oluşup oluşmadığını tespit etmek için incelemelere başlamışlar.

Bütün bunların içinde en az medyatik olan açıklama SpaceX CEO’su Elon Musk’tan geliyor. Musk, patlamayla sonuçlanan deneyimin bir zafer olduğunu ve SpaceX’in birkaç ay sonra gerçekleştireceği denemede işine yarayacak birçok şey öğrendiğini açıklıyor.

Musk’ın öğrendikleri arasında doğal hayatı koruma ile ilgilli örgütlerin seslerinin daha da yüksek çıkacağı var mı bilmiyorum ama Musk’ın her hareketini Türkiye’den izleyen Zafer Algöz’e bir kez daha hedef olacağına kesin gözüyle bakıyorum.

İnovasyon kültürü ve inanışlar 

Musk’ın, çevre koruma örgütlerinin ve bölgede yaşayanların farklı deneyimleri üç ayrı dinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bunların inanç sistemlerini, yukarıdaki giriş bölümündeki deneyimlere göre belirleyebilir ya da öngörebilirsiniz. Ancak inovasyon ve bilim tarafında böyle bir şansa sahip değilsiniz.

Benim yaptığım bir tanımlama, kitaptan okuduğumuz şeyin din ve kitaba yazdığımız şeyin bilim olduğu şeklinde. Biraz abartılı bir tanımlama olabilir ama benim ihtiyacımı karşılıyor. Açıkçası, John Gray’in yazdığı Kedi Felsefesi kitabının girişindeki bir kitap eleştirisinden de ilham aldım. Literary Review’dan Kathryn Hudges, kitap için “Harika... Gray’e göre kedilerin öz farkındalık yükü altında olmayışı, onlara kendileri olma yolunda müthiş bir özgürlük sağlıyor” ifadesini kullanıyor. Buradaki öz farkındalık herhalde İngilizce’deki “self-consciousness” ve ben buna kendini bilme demeyi tercih ediyorum.

Burada tezat gibi görünen kendini bilmemenin kendin olmaya yol açması konusu, inovasyon kültürünün de zeminini oluşturuyor. Bir süredir sürdürülebilirlik konusunu düşünürken, en iyi sürdürülebilirlik politikalarının hiçbir şeyin sürdürülebilir olmadığı düşüncesi üzerine kurulabileceği sonucuna varmıştım. 23 Nisan’da bu yazıyı yazarken, bu konuda en önemli dersi Gazi Mustafa Kemal’in verdiğini bir kez daha anlıyorum.

Cumhuriyet ve Millet Meclisi

Gazi Mustafa Kemal’in “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” sözü, bu inovasyonun en temel ifadesidir. 23 Nisan 1920’de daha Kurtuluş Savaşı kazanılmadan kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi, kurduğu katılım, yetki ve sorumluluk platformu ile bu sözü söyleyebilecek temeli yaratmıştır.

Bu, Gazi Mustafa Kemal’i Atatürk yapan dönüşümün de temelidir ve ilk değildir. Dinler tarihinde, Hanefi mezhebinin lideri İmam-ı Âzam’ın Ebu-Hanife’ye dönüşmesi ve bunu tercih etmesi, benzer bir dönüşüm hikayesidir. Yetim kız Hanife’nin babası olarak adlandırılmayı tercih eden İmam-ı Âzam’ın hayatı, taklit edilebilecek ama sahtesi yapılamayacak güzel bir örnek oluşturuyor.

Ben de hayatımın ilk bölümünü “İsmet Bey’in oğlu” olarak yaşarken daha sonra babam, “Kerem’in babası” oldu. Bütün sağlıklı toplumların inovasyon kültürü, bu tür sağlıklı geçişleri barındırmaya dayanıyor. Starship seferleri başladığında, bunu çok açık göreceğiz.