Yoksullar daha yoksul...
COVID az gelişmiş ülkeleri daha fazla vurdu, eşitsizler daha eşitsiz oldu... Bu ülkeleri yılın ikinci yarısında daha zor günler bekliyor.
Dünya genelinde dengesiz olarak yürütülen aşılanmanın yeni bir “ekonomik eşitsizlik” yarattığı görülüyor. Bu yıl dünya genelinde % 5,6, ABD’de % 6,8’lik bir “enerjik bir büyüme” beklenirken, az gelişmişler için öngörülen oran sadece % 2,5.
Yeni geliştirilen “Etkin Kapanma İndeksi” (ELI) aşılanma-kapanma arasında çok açık bir ilişkiyi sergiliyor. Ötesi var: Aşılanma oranı düşükse, büyüme de düşük. İşte Tayland: Aşılanma oranı % 10, beklenen büyüme oranı % 2.
Bu resmin bir de ötesi var: COVID’in yarattığı fasit dairenin dışına çıkamayan ülkelerde yoksul daha yoksul hale geliyor... Az gelişmişlerde devletin eline değmediği kent yoksulu oranı Dünya Bankası’nın kayıtlarıyla 106 ülkede % 55’e yükseldi. Bu Afrika kıtasında % 70. Dünya Bankası, 2021 sonunda 150 milyon yeni yoksul bekliyor.
Devletler ortada olmayınca “yoksullara bakma ihalesi” işini cemaatler, tarikatler vb. üstleniyor, bu da çok doğal. Gelişmiş ülkelerde bu yıl yaşanacak hızlı büyüme oranı bir olumsuzluk daha yaratacak: Yüksek fiyat artışları... Özellikle az gelişmişlerin ihraç ürün girdilerinde fiyat yükselişi bu ülke grubunu daha az rekabetçi kılıyor.
Dahası var: Fed’in yeni açıkladığı “Normale Dönüş Programı”nın gelişmekte olan ülkeler üzerinde fon temin maliyetini nasıl arttırdığını geçmiş 15 yılllık deneylerden çok iyi biliyoruz. Bu ortamda ülkelerin “swap kapasitesi”ni arttırmasının, onların nefeslenmesi için yetmeyeceği çok açık.
Evet, belki 1970’lerin stagfl asyon hali ve çift haneli enfl asyon ortamı artık yok. Ama mevcut ortam bile gelişmeye çalışan ülkeleri helallik almayı gerektiriyor.
Güç günler bekliyor...
Zira, gelişmekte olan ülkeler grubunda yüksek faizli sıkı para ve istikrar politikasına yönelmesi kaçınılmaz gözüküyor, oysa vatandaş ortamı aksini bekliyor.
Düşünebiliyor musunuz, böylesi bir olumsuz ortamda 50 milyar $ maliyetli, seyircisiz bir 2021 Olimpiyatları Türkiye’de düzenlenseydi, bunun ekonomiye etkisi neler olurdu?
GÜNÜN NOTU:
Zeytinyağı sektöründe hep yenilikçi yapısı ile tanıdığım Ayvalık-Özgün Zeytincilik 30. yaşına bastı, onlara daha nice başarılı yıllar diliyorum.