Yükselen doların kimseye faydası yok

Merkez Bankası Para Politikaları Kurulu’nun aldığı 100 baz puanlık faiz indirim kararı, piyasalar kadar dış ticaret yapan sanayicileri de şaşırttı. Çünkü dolar yine tarihi bir zirve yaptı. Dolar yükselince ihracat gelirleri artıyor diye sevinmek gerekir. Ama üretim için gerekli olan hammadde, ara mal ve enerjiyi dışarıdan aldığımızı düşününce alırken de maliyetimiz artıyor.

Türkiye olarak katma değeri yüksek bir ürün satabilirsek bu maliyete bir ölçüde katlanılabilir. Ancak sanayimizin büyük bölümüm düşük ve orta düzey teknoloji ile üretim yapıyor. Ürettiğimiz ürünler de sayıca fazla olmasına rağmen bunun çok üzerinde bir gelir getirmiyor.

Yani kimse dolar artınca ihracatçılar ellerini ovuşturuyor falan sanmasın. İhracatçı volatilitesi yüksek bir kur ile iş yapmak istemez. Sanayici önünü görmek ister. Ama dolardaki bu iniş çıkışların fazla olması yani dalga boyunun yüksek olması, sanayicinin açık denizlerde sörf yapmasını zorlaştırıyor.

Burada bilinmesi gereken birinci gerçek, yüksek enfl asyonun nedeni yüksek faiz değildir. Faiz bir sonuçtur. Yani faiz düşünce enfl asyon düşmez. Faizler yüzde 4 iken enfl asyonun yüzde 10’larda olduğunu hatırlatayım.

İkincisi bu enfl asyonun nedeni de talepten kaynaklanmıyor. Yani talep enfl asyonu değil. Vatandaş çok tüketim yapıyor ve bundan dolayı enfl asyon artmıyor. Yüksek enfl asyonun nedeni, üretim maliyetlerindeki artışın çarşı pazardaki ürünlere yansımasından kaynaklanıyor.

Bunu düşürmeden enfl asyon düşmez. Üretim maliyetlerini azaltmak için birincisi ihracatınızın dışa bağımlılığını azaltmalısınız. Bu bugünden yarına yapılamayacağına göre, betona harcanan parayı, üretimde teknolojiye harcayarak malınızın fiyatını beşe, ona katlamanız gerekir. Yani çok mal ihraç ederken, daha değerli, fiyatı da yüksek malları üretip ihraç etmelisiniz. Sonra enfl asyonun en büyük sebebi olan gıda fiyatlarındaki artışı düşürmeden de enfl asyon düşmez. Tarımda üretimi artırıp, dışarıdan gıda ithalatını azaltmazsanız sorun daha da büyür. Türkiye gıda ithalatı yaparak bir anlamda gıda enfl asyonu da ithal ediyorsunuz.

Kuraklık ve iklim değişikliği ülkelerin gıda ihracatlarına sınır getirmesine neden oldu. Ucuza gıda ithal ederken iyiydi. Ama şimdi ürün azlığı ve getirilen kotalar yüzünden ithalat da pahalı. Acil bir tarım reformu ile tarım üretiminin karşılıksız desteklenmesi ve özendirilmesi şarttır. Yoksa millet olarak ciddi bir ekonomik sıkıntı ve açlık bizi bekliyor.