ABD üretici enflasyonunda beklenmeyen sıçrama: Fed’in faiz indirim takvimi tehdit altında mı?
Küresel piyasaların odağındaki ABD nisan ayı Üretici Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 1,4 artış kaydederek son dönemin en agresif yükselişlerinden birine imza attı. Piyasa beklentilerini katlayan bu sert veri, Orta Doğu eksenindeki jeopolitik risklerin tedarik zinciri ve enerji maliyetleri üzerindeki kalıcı tahribatını tesciller nitelikte.
Küresel piyasalarda enflasyonun kontrol altına alındığına dair iyimser senaryolar, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) tarafından açıklanan nisan ayı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verileriyle sert bir darbe aldı. Ekonomi basını ve piyasa aktörleri nisan ayında aylık bazda yüzde 0,5’lik sınırlı bir artış öngörürken, gelen yüzde 1,4’lük veri son yılların en büyük yukarı yönlü sürprizlerinden biri oldu. Bu ani sıçrama, yıllık üretici enflasyonunu da yüzde 6 seviyesine fırlatarak Aralık 2022'den bu yana görülen en yüksek yıllık hıza ulaştırdı. Dün açıklanan ve akaryakıt baskısıyla yükselen nisan ayı tüketici enflasyonunun (TÜFE) ardından gelen bu rapor, maliyet baskılarının üretim aşamasında kalıcı bir şekilde kök salmaya başladığını gösteriyor.
Enerji kompleksi ve jeopolitik gerilimlerin ağır faturası
Raporun detayları incelendiğinde, maliyet artışlarının arkasındaki ana lokomotifin enerji kanadı olduğu açıkça görülüyor. Nisan ayında nihai talep mallarındaki yükselişin üçte ikisinden fazlası, aylık bazda yüzde 7,8 artış gösteren enerji grubundan kaynaklandı. Bu grubun içinde ise en dikkat çekici kırılım, Orta Doğu’daki savaş ortamının petrol fiyatlarını tırmandırmasıyla yüzde 15,6 fırlayan benzin maliyetleri oldu. Üretim bantlarının en temel girdisi olan akaryakıt fiyatlarının pompa istasyonlarında galon başına 4 dolar eşiğini aşması, ham madde ve nakliye maliyetlerini doğrudan yukarı çekti. Gıda ve enerji maliyetlerinin dışarıda tutulduğu çekirdek ÜFE'nin de aylık bazda yüzde 1 hızlanması, enflasyonist baskının sadece geçici kalemlerle sınırlı kalmadığını kanıtlıyor.
Hizmet sektöründe navlun ve lojistik baskısı
Üretici enflasyonundaki yangın yalnızca fiziki mallarla sınırlı kalmayıp, hizmet sektörünü de etkisi altına almış durumda. Hizmet endeksi nisan ayında yüzde 1,2 yükselerek Mart 2022'den bu yana kaydedilen en sert aylık artışı yaşadı. Bu hareketin ana tetikleyicisi ise navlun maliyetlerindeki artışı yansıtan kamyon taşımacılığı navlun fiyatlarının yüzde 8,1 fırlaması oldu. Dış ticaret hizmetlerindeki yüzde 2,7’lik ve makine-ekipman toptancılığındaki yüzde 3,5'lik marj genişlemeleri, gümrük vergilerinin ve korumacı ticaret politikalarının tedarik zincirinde yarattığı ek yüklerin maliyet bacağına doğrudan yansıtıldığını doğruluyor.
Küresel piyasalar ve Fed politikasında yeni dönem
Açıklanan bu rapor, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikasındaki manevra alanını ciddi şekilde daraltıyor. Son toplantısında politika faizini piyasa beklentilerine paralel olarak yüzde 5,25 - 5,50 bandında sabit tutan Fed, faiz indirimleri için enflasyonda kalıcı bir düşüş eğilimi görmeyi şart koşmuştu. Ancak üretici fiyatlarının tüketici fiyatlarına öncü bir gösterge olduğu gerçeği göz önüne alındığında, perakende fiyatlara yansıyacak yeni bir maliyet dalgası kapıda görünüyor. Bu durum, haziran veya nisan sonrası dönem için masada olan faiz indirimi beklentilerini tamamen rafa kaldırabileceği gibi, tahvil faizlerinde yukarı yönlü baskıyı ve küresel bazda dolar endeksinin gücünü korumasını beraberinde getirecektir.
