BBVA Research’ten petrol fiyatları için iki senaryo: Petrolde kritik eşik
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, petrol fiyatlarını iki farklı yönde etkileyebilir. Petrol fiyatlarında yönü, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler belirleyecek. BBVA Research’e göre bölgede anlaşma sağlanması halinde Brent petrolün 70 dolar seviyesine gerilemesi bekleniyor. Buna karşılık çatışmaların devam etmesi durumunda fiyatların 90-95 dolar bandında seyretmesi öngörülüyor. Krizin uzaması ise petrol fiyatlarında daha sert yükseliş riskini artırabilir.
ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan çatışma, petrol piyasasının seyrini de değiştirdi. Ancak çatışma öncesinde küresel petrol arzında fazlalık oluşacağı beklentisi hâkimdi.
Bu nedenle piyasalarda petrol fiyatlarının aşağı yönlü bir seyir izleyeceği öngörülüyordu. Brent petrol, yılbaşından çatışmanın başladığı 28 Şubat’a kadar ortalama 66,8 dolar seviyesinde işlem gördü.
Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık kısıtlamaları arz endişelerini artırdı. Böylece petrol fiyatları kısa sürede yukarı yöneldi. Ayrıca krizin beklenenden uzun sürmesi piyasalardaki oynaklığı güçlendirdi. Bunun sonucunda Brent petrol 90 doların üzerinde kalmaya başladı.
Petrol sevkiyatında alternatif güzergâhlar devrede
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinde kritik bir konum taşıyor. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si bu güzergâhtan geçiyor. Bu nedenle İran’ın geçişi kapatması petrol piyasasında ciddi baskı oluşturdu. Ayrıca tanker taşımacılığındaki aksaklıklar arz kaybı endişesini büyüttü.
Buna rağmen bazı ülkeler alternatif taşıma kanallarını devreye aldı. Böylece kısıtlamaların küresel piyasalara etkisi sınırlandı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri alternatif boru hatlarını kullandı. Dolayısıyla bazı petrol sevkiyatları Hürmüz dışındaki güzergâhlara yönlendirildi.
Küresel petrol arzına rezerv desteği
Amerika kıtasındaki petrol üretiminin artması küresel arzı destekledi. Ayrıca biyoyakıt kullanımındaki yükseliş petrol talebini kısmen sınırladı.
Bunun yanında Çin’in rezerv oluşturma talebinde yavaşlama görüldü. Dolayısıyla küresel petrol piyasasındaki talep baskısı bir miktar azaldı. Ancak BBVA Research’e göre en güçlü destek koordineli rezerv kullanımından geldi. Ülkeler, fiyat baskısını azaltmak için stratejik rezervlerini piyasaya sundu.
Alınan önlemler, Hürmüz’deki kısıtlamanın petrol piyasasına etkisini yaklaşık yüzde 4 seviyesine indirdi. Böylece boğazdaki aksaklıklara rağmen küresel arzın tamamen kesilmesi engellendi. Bununla birlikte rezervlerin sürekli kullanılması mümkün görünmüyor.
Petrolde anlaşma beklentisi
BBVA Research, önümüzdeki haftalarda anlaşma sağlanabileceğini değerlendirdi. Bu durumda Hürmüz Boğazı’nın yeniden sevkiyata açılması bekleniyor. Ayrıca OPEC’in planlanan arz artışları da piyasaya ek petrol sağlayabilir. Böylece fiyatlar üzerindeki jeopolitik baskı önemli ölçüde azalabilir.
Bu senaryoda Brent petrolün hızla 70 dolar seviyesine yaklaşması bekleniyor. Dolayısıyla mevcut fiyatlardan belirgin bir geri çekilme yaşanabilir. Ancak tahmin, anlaşmanın sağlanması ve sevkiyatın normalleşmesine bağlı bulunuyor. Ayrıca OPEC’in üretim planlarının uygulanması önem taşıyor.
Brent 95 dolara çıkabilir
Taşımacılık kısıtlamalarının devam etmesi farklı bir fiyat görünümü oluşturabilir. Bu durumda Brent petrol birkaç hafta yüksek seviyelerde kalabilir. BBVA Research, çatışma senaryosunda 90-95 dolar bandını öngörüyor. Böylece enerji piyasalarındaki yüksek fiyat ortamı bir süre daha devam edebilir.
Bunun yanında küresel rezervlerin kullanım kapasitesi sınırlı bulunuyor. Dolayısıyla kriz uzadıkça piyasaya verilen destek zayıflayabilir. Ayrıca Hürmüz üzerinden geçen arzın daha fazla azalması fiyatları yeniden yükseltebilir. Bu nedenle uzun süreli çatışma, mevcut bandın aşılması riskini taşıyor.
Petrol fiyatlarının yönünü savaş ve siyaset belirleyecek
BBVA Research, nihai fiyat görünümünün iki senaryo arasında şekilleneceğini belirtti. Bunlardan ilkini anlaşma ve sevkiyatın yeniden başlaması oluşturuyor. İkinci senaryo ise çatışmaların ve taşıma kısıtlamalarının devam etmesini içeriyor. Dolayısıyla petrol piyasasının yönünü siyasi ve askeri gelişmeler belirleyecek.
Ayrıca ABD’de kasım ayında yapılacak seçimler yakından takip edilecek. Seçim dönemindeki siyasi ortam, enerji politikalarına doğrudan yansıyabilir. Böylece ABD seçimleri de petrol fiyatlarının yönünde belirleyici olabilir. Bununla birlikte Hürmüz’deki gelişmeler temel fiyat unsuru olmayı sürdürecek.
