ABD Başkanı Trump, incilerine devam ediyor. Geçen hafta sonu
Avrupa Birliği’ne ek yüzde 30 gümrük vergisi getireceğini söyledi.
Anlaşmaya gitmezlerse 1 Ağustos’tan itibaren geçerli olacakmış.
Avrupa Birliği, ABD ile arasındaki ticaretin çok olumsuz
etkileneceğini düşünüyor. Hatta bu alandaki en yetkili kişinin “ABD
ile ticaret yapmanın olanaksız hale geleceği” hakkında açıklaması
var. Hemen cevap vermeyecek ve ABD ile müzakere etmeye
çalışacaklarmış. Sadece Avrupa Birliği’ni değil Kanada ve
Brezilya’yı da yeniden tehdit etti Trump.
Trump’ın bu incileri kuşkusuz küresel belirsizlikleri artırıyor.
Temelde gümrük vergilerine ilişkin gelişmeler nedeniyle Euro Bölgesi’ne ilişkin 2025
büyüme tahmini yüzde 1,3’ten yüzde 0,9’a düşürülmüştü. Öte yandan,
altyapı ve savunma için yapacağı büyük harcamalar nedeniyle
Almanya’nın 2026 büyüme tahmini yükseltilmişti. Son gelişmeler o
tahminin de aşağıya revize edilmesine yol açtı.
Toplam ihracatımızın yüzde 40’ından biraz fazlasını Avrupa
Birliği ülkelerine yapıyoruz. Onların ABD’ye ihracatlarının
belirgin biçimde azalması, büyüme oranlarının çok olumsuz
etkilenmesi anlamına geliyor. İhracatımızın nasıl şekilleneceğini
iki ana unsur belirliyor: Bunlardan ilki, maliyetlerimizin
rakiplerimize kıyasla nasıl seyrettiği. TÜSİAD’ın yeni açıklamaya
başladığı maliyet bazlı rekabet gücü endeksine göre, 2025’in ilk
çeyreği itibariyle, rakiplerimize kıyasla rekabet gücümüz yüzde 8,9
oranında azalmış durumda. İkinci unsur ise ihracat yaptığımız
ülkelerin gelirleri. Dolayısıyla, rekabet gücümüzdeki aşınmanın
üzerine bir de pazarımızın yüzde 40’ını oluşturan bölgedeki düşük
büyüme ihtimali iyi haber değil. Kaldı ki TÜSİAD’ın
yayınlamaya başladığı verimlilik gelişmelerine göre bir kaç yıldır
rakiplerimize kıyasla verimlilik kaybı yaşıyoruz. Bu da ihracat
açısından sevimsiz.
Grafikte 2023 yılından bu yana altın dışı ve toplam ihracatımızın bir yıl öncesinin
aynı ayına kıyasla yüzde değişimleri yer alıyor. Aylık oynamaların
yorumlamayı zorlaştırmasını engellemek için her ay için son üç ayın
ortalama ihracat rakamlarından hesapladım yüzde değişimleri.
İhracatımızın yıllık büyüme oranları, Temmuz 2023’ten bu yana
yukarıya ya da aşağıya doğru bir eğilim göstermeden dalgalanıyor.
Ocak 2014-Mayıs 2025 ortalama artış oranları şöyle (yüzde): Toplam:
5,6; altın dışı: 5,8. Oysa Haziran 2023-Mayıs 2025 döneminde aynı
oranlar daha düşük: Toplam: 2,4; altın dışı: 2,0. Türkiye
İhracatçılar Meclisi verisi Haziran ayında biraz daha yüksek
ihracat artışına işaret ediyor. Ancak sonuç değişmiyor; son iki
yılda, önceki döneme kıyasla belirgin bir düşüş var ihracat
büyümesinde.