Demografi Terimleri

Göç

(Migration) Kişilerin yerleşmek veya uzun süre kalmak amacıyla bir yerden başka bir yere gitmeleri hareketine ve­rilen addır. Bu hareket ülke içinde olur­sa iç göç, ülkeler arasında olursa dış göç veya uluslararası göç olarak adlandırı

Göçmenler

Bir ülkeden diğerine göç eden göçmen­ler her dönemde görülmüştür. Ancak göçmenlerin göç nedenleri aşağıda gö­rüldüğü gibi farklıdır:  Düzensiz göçmenler: Maddi imkân­sızlık ya da suç kaydı olması sebebiyle vatandaşı olduğu ülkeden diğ

Hanehalkı

(Household) Aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı adres­te yaşayan bir veya birden fazla kişiden oluşan topluluktur. Türkiye’de 2000­ - 2020 döneminde hanehalkı sayısındaki artış oranı nüfus artış oranından daha yüks

Hayat Güzergâhı

Sosyolog İlhan Tekeli, 21. yüzyılda iç göç olayının yeni biçimler aldığını şöyle an­latmaktadır: “İnsanları bir yere bağlı ola­rak düşünmek yerine, yaşamları boyunca yeryüzünde belirli güzergâhlar üzerinde hareket ediyorlar diye düşünm

Hayati İstatistikler

(Vital statistics) Doğum, ölüm, evlen­me ve boşanma gibi demografik olay­larla ilgili istatistikler “hayati istatis­tikler” olarak tanımlanır.

Hayat Tablosu

(Life table) Doğumları aynı zamana rast­layan bir kuşağın üyelerinin yaşlanma sürecinde doğum kuşağını ölüm yoluyla nasıl “terk ettiğini”, doğum kuşağının nihai olarak nasıl ortadan kalktığını, bu süreçte ortalama yaşam süresinin ne ol

İç Göç

(Internal migration) İç göçün dokuz farklı türü vardır. Köyden il ve ilçe mer­kezine veya diğer bir köye göçün amacı daha iyi iş ve geçim imkânlarına ulaş­maktır. İl merkezinden diğer bir il ve ilçe merkezine, ilçe merkezinden diğer bi

İller Arası İç Göç

Son bir yıl içinde, ülke sınırları içinde belirli alanlardaki (bölge, il, ilçe, vb.) daimi ikametgâh adresi değişiklikleri iç göç olarak tanımlanmıştır. İller arası göçle ilgili başlıca göstergeler şunlardır:Aldığı göç: Belirli bir ile

İtme ve Çekme Hipotezi

(Push and pull hypothesis) Türkiye’de kentleşme sürecinde aileleri göçe zor­layan nedenlerin ağır bastığı durumlar, topraksızlık, geçim sıkıntısı, ek gelir ihtiyacı, iş kapılarının azlığı ve sağlık durumudur. Bunlara “itme faktörleri”

Kaba Boşanma Hızı

(Gross divorce rate) Belli bir yıl içinde her 1000 nüfus başına düşen boşanma sayısıdır.

Kaba Doğum Hızı

(Gross birth rate) Belli bir yıl içinde her 1000 nüfus başına düşen canlı doğum sayısıdır. Bebek doğduktan sonra ağla­ma ve diğer hayat belirtileri gösterirse ve en az bir-iki dakika hayatta kalırsa canlı olarak kabul edilir. Hesaplama

Kaba Evlenme Hızı

(Gross marriage rate) Belli bir yıl için­de her 1000 nüfus başına düşen evlen­me sayısıdır.

Kaba Hız

(Gross rate) Bazı demografik terimle­rin başındaki “kaba” kelimesi söz konu­su terimin yalnız genel nüfus sayısına oranlandığını gösterir. Hız örneğin yaş gruplarına veya cinsiyete göre hesaplan­dığında “kaba” kelimesi kullanılmaz.

Kaba Ölüm Oranı

(Gross death rate) Bir yıl içinde kayde­dilen ölümlerin sayısının nüfusun gene­line bölünmesi ile hesaplanan orandır.

Kentleşme Oranı

(Urbanization rate) Kentlerde yaşa­yan nüfusun toplam nüfusa oranıdır. Büyükşehirlerde illere ve ilçelere bağlı köylerin 2012’de mahalle sayılmasın­dan sonra kentleşme oranı önceki dö­nemlere göre yükseldi.

Kuşak

(Cohort) Belirli bir yılda veya dönemde doğanların oluşturduğu büyüklük “ku­şak” veya “nesil” olarak tanımlanır.

MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi)

5 Mayıs 1972 tarih ve 1587 sayılı Nüfus Kanunu ile MERNİS projesi fikri doğdu ve 1976 yılında Devlet Planlama Teşki­latı (DPT) tarafından projelendirildi. Dünya Bankası’nın 1997’deki desteği ile MERNİS projesinde merkezde ve 923 ilçe n

Mübadele

Lozan Barış Anlaşması sonrasında Tür­kiye’nin çeşitli bölgelerinde yaşayan 1,5 milyona yakın Anadolu Rumu, Yu­nanistan’da yaşayan 379 bin 913 Türk ile mübadele edildi. 1923’ten sonraki 15 yıl içinde Balkanlar’dan ve diğer böl­gelerden

Nüfus Artış Hızı

(Population growth rate) Bir yılın so­nundaki nüfusun yılın başındaki nüfu­sa bölünmesi ile bulunur. Artışı etki­leyen unsurlar doğumlar ile ölümlerin farkı ve net göçtür.

Nüfus Momentumu

(Population momentum) Doğurganlık yenilenme düzeyine ulaştıktan sonra nüfusun bir süre daha nüfusun iç di­namiklerinin etkisi ile artmaya devam etme eğilimidir. Geçmişteki yüksek doğurganlık seviyesinin etkisiyle genç yaşlardaki nüfusu