Ekonomi Terimleri

VIX Volatilité Endeksi

(Chicago Board Options Exchange Vo­latility Index) VIX endeksi Chicago Board Options Exchange (CBOE) adlı kuruluş tarafından S&P 500 endeksi opsiyon değerleri esas alınarak hesap­lanır. Endeksteki değişim sonraki ay için beklentile

Virman

(Transfer) Fransızca kökenli bir keli­medir. Bir banka hesabındaki fonların, bir başka hesaba aktırılması anlamını taşır. Türkçede, bankalara, hesabı bu­lunan kişilerce verilen ödeme emirle­ri anlamında da kullanılır. Bir işletme veya

Viyana Okulu

(Vienna School of Economics) Viyana Okulu veya Avusturya Okulu bir eko­nomik düşünce ekolü olmaktan çok bir akıl yürütme yolu, bir analiz tekniği, bir araştırma programı ve diğer ekonomi düşünce okullarından farklı bir teorik sistemdir

“Wall Street"

New York’ta ABD’nin başlıca finans kurumlarının toplandığı sokağın adıdır. So­kak gerçekte dar ve küçüktür ama sokak dışına taşan civardaki finans kurumları da Wall Street’in bütünü içinde sayılır. Sokak adını yöreye ilk yerleşen Holla

Washington Konsensüsü

(Washington Consensus) 80’li yılların başında dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan ve İngiltere Başbakanı Marga­ret Thatcher’ın politika tercihleri ile neoliberal ekonomi anlayışı, önce bu ülkelerde daha sonra dünyanın diğer ülkelerinde y

Yabancı Para Net Pozisyonu

(Foreign currency net position) Banka­ların döviz varlıkları toplamı ile döviz yükümlülükleri toplamının Türk Li­rası karşılıkları arasındaki farkı ifade eder. BDDK tarafından hesaplanan bu finansal büyüklük haftalık bültenler ile kamu

Yabancı Sermaye Yatırımları

(Foreign direct investments: FDI) Os­manlı İmparatorluğu döneminde yabancı sermaye yatırımları için ayrı bir mevzuat yoktu. Yatırım imtiyazı için başvuran her yabancı sermaye sahibi ile ayrı ayrı gö­rüşülür ve sermayedarın yükümlülükle

Yakınsama

(Convergence) Değişik ülke ekonomile­rindeki temel göstergelerin zaman için­de birbirine yaklaşmasını ifade eden bir kavramdır. Tek bir ülke için “yetişme” kelimesi de kullanılmaktadır.

Yan Sanayi

(Subsidiary industry) Belirli bir sek­törde büyük sanayi şirketlerine ara malı ve parça üreten ve ana sanayinin belirlediği biçim ve kalitede üretim yapan sanayidir. Küreselleşme döne­minde büyük şirketlerin ucuz ve kali­teli parça ve

Yan Ürün

(By product) Üretim süreci sonunda teknik nedenlerle ana ürünle birlikte ortaya çıkan ürünlerdir.

Yapı Kooperatifleri

Üyelerinin konut ihtiyaçlarını karşı­lamak amacıyla kurulan ve yapıların tamamlanmasıyla varlığı sona eren bir kooperatif türüdür. 1970 ile 1990 arasında orta sınıfın ev sahibi olmasını kolaylaştıran işçi yapı kooperatiflerine dönemin

Yapı Kullanma (İskân) İzinleri

(Housing permits) İnşaat sektörünün en önemli faaliyeti olan konut üretimi, şehirleşme, halkın barınması ve istih­dam gibi konuları da kapsadığından, sektörün gelişimi sosyo-ekonomik ya­pının da gelişiminin göstergelerinden birini oluş

Yapısal Bütçe Dengesi

(Structural budget balance) Gerçekle­şen üretim seviyesinin potansiyel üre­tim seviyesine eşit olması durumunda oluşacak olan bütçe dengesidir ve ger­çekleşen bütçe dengesinden devresel bütçe dengesinin çıkarılması suretiyle elde edilm

Yapı ve Kredi Bankası

Yapı ve Kredi Bankası, 9 Eylül 1944’te Kazım Taşkent ve arkadaşları tarafından kurulmuştur. Taşkent kimya mühendis­liği eğitimi almış ve 30’lu yıllarda bazı şeker fabrikalarını kısa sürede kurarak dönemin yöneticilerin takdirini kazan­

Yap-İşlet-Devret (YİD) Modeli

(Build-operate-transfer (BOT) model) Özel sektörün ve yabancı sermayenin büyük yatırım projelerinin yapımını üstlenmesi için geliştirilen bir modeldir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde bu yöntemle yabancı sermayeye kilometre garantisi v

Yarı Dayanıklı Tüketim Malları

(Semi-durable goods) Giyim eşyası, ayakkabı, kırtasiye, mutfak eşyası ve benzeri tüketim malarını tanımlayan ve milli gelir hesaplarında da kullanı­lan bir terimdir.

Yarılanma Süresi

(Half-life) Bir radyoaktif izotopun atomlarının yarısının parçalanması için gerekli olan süredir. Bu terim kirle­tici etki süresi açısından tarım ilaçları ve diğer kirleticiler için de kullanılır.

"Yastık Altı" Birikim

(Hoarding) Nakit para veya altının sa­hibine bir gelir getirmeden evde bekle­tilmesidir.

Yatırım

(Investment) Yatırımlar, ekonominin gelecekteki mal ve hizmet üretiminin düzeyini belirler. Ekonomik anlamı ile yatırım, ömrü bir yıldan fazla olan mal­lara yapılan fiziki yatırımdır. Paranın banka mevduatına veya diğer yatırım araçlar

Yatırım Anketi (YA)

(Investment Survey: IS) Yatırım Anketi’nin amacı imalat sanayisinde faaliyet gösteren işyerlerindeki mevcut yatırım eğilimlerini ve geleceğe dönük olarak yatırım plan ve projelerini belirlemek­tir. TCMB tarafından düzenlen anke­tin nit