KKM’deki düşüş durmak üzere...

Alaattin AKTAŞ
Alaattin AKTAŞ EKO ANALİZ

Kur korumalı mevduatın azalmasını sağlamaya yönelik olarak uygulamaya konulan ve bunda mesafe kat edemeyen bankalara bir şekilde yaptırım öngören karardan sonra söz konusu hesaplarda başlayan gerileme durma noktasına geldi.

BDDK verilerine göre kur korumalı mevduat 15-22 Eylül haftasında yalnızca 2.2 milyar lira azaldı. Oysa 18 Ağustos-15 Eylül arasındaki dört haftada kaydedilen azalma 102 milyar liraydı. Bir anlamda haftalık 25 milyar lira civarındaki azalma bir anda 2.2 milyara inmiş oldu.

KKM geçen hafta döviz bazında ise 863 milyon dolar azaldı. Döviz cinsi azalmanın daha fazla görünmesi dolar kurundaki artıştan kaynaklandı. 15 Eylül’de 26.83 olan dolar kuru 22 Eylül’de 27.02’ye çıkınca KKM’nin döviz karşılığı daha fazla düşmüş göründü.

KKM 22 Eylül itibarıyla 3 trilyon 304 milyar lira, döviz cinsinden ise 122.3 milyar dolar düzeyinde bulunuyor.

KKM’deki gerileme temposunun haftalık ortalama 25 milyar liradan 2 milyar liraya indiğini gören ve bu yavaşlamadan kaygı duyan ekonomi yönetimi vatandaşı bu hesaplardan caydırmak amacıyla bu hafta başında bir adım daha attı.

KKM faizi hızla geriledi

Hatırlanacaktır, Merkez Bankası TL cinsi açılan kur korumalı mevduat hesaplarında asgari faiz koşulunu bu hafta başında kaldırdı. KKM’ye en az politika faizi kadar faiz uygulanması gerekiyordu ve şu anki durumda o faiz de yüzde 30’du.

Ancak asgari faiz koşulu yalnızca TL cinsi hesaplar için kaldırıldı, döviz dönüşümlü KKM hesaplarında asgari faiz koşulu, ki o da yüzde 30, devam ediyor.

Asgari faiz koşulu kaldırıldı ama bu KKM’de dövizin getirisini gözeterek kalan tasarruf sahipleri için hiçbir değişiklik yaratmıyor. Kur artışı faizden yüksek olduğu takdirde tasarruf sahibi o kur artışından yararlanacak.

Olabilecek tek kayıp, faiz... Kur artışı çok sınırlı kalırsa eskiden faizden kazanç elde etmek mümkündü, şimdi faiz düştüğü için o getiriden mahrum kalınacak.

KKM’yi tercih eden faizle kovuluyor!

Bankalar, 25 Eylül’deki düzenlemeye kadar TL cinsi KKM’de yüzde 30 olarak uygulanmakta olan taban faizi, bu kararla birlikte hemen aşağı çekti. Bankalar ağırlıkla yüzde 20 dolayında faiz uyguluyor.

Dövizin kazanç sağlamayacağını düşünen, bu faizi de beğenmeyenler ise doğrudan TL mevduata geçebiliyor. Orada da faizler çok geniş bir yelpazede bulunuyor ama ağırlıklı oran yüzde 40 civarında.

Yıllık yüzde 5.25 veren de var

Merkez Bankası’nın TL cinsi kur korumalı mevduatta asgari faiz koşulunu kaldırmasından sonra TL cinsi KKM’de devam etmek isteyene genel olarak yüzde 20 dolayında faiz teklif ediliyor ama bir banka var ki teklif ettiği faizle bırakın tasarruf sahiplerini, banka çalışanlarını bile şaşırttı.

Bir kamu bankası TL cinsi KKM’ye devam etmek isteyenlere yıllık yüzde 5.25 faiz teklif ediyor. Yok yok yanlış yazmadım, yıllık yüzde 5.25!

Hatta niye yüzde 5 ya da 6 değil de yüzde 5.25, o bile anlaşılmış değil.

Belli ki tasarruf sahibine açıkça söylenemeyen “KKM hesabını uzatmak istemiyorum, paranı bu sistemden çıkar ve TL mevduata geç” önerisi örtülü biçimde ifade ediliyor.

Merkez Bankası TL cinsi KKM’de yüzde 30 olan asgari faizi kaldırınca faizin gerileyeceği belliydi ve normaldi de böylesi doğrusu hiç beklenmiyordu.

Kur artarsa yük paylaşılacak

Bankalar TL cinsi KKM’de faizi yüzde 20 dolayına indirdi ama faizi aşacak kur artışı yaşanması durumunda oluşacak yük duruma göre ya tümüyle bankalar tarafından karşılanacak ya da bankalar ve Merkez Bankası arasında paylaşılacak.

Yüzde 20 faiz uygulayan bir banka, vade döneminde kur örneğin yüzde 26 artarsa, hesap sahibine yüzde 26’lık ödeme yapacak. Bankanın bu konudaki kur yükümlülüğü politika faizine kadar. Yani şu dönem için yüzde 30’a kadarki kur artışlarını bankalar karşılayacak.

Döviz kurunun yüzde 30’dan fazla artması halinde banka KKM’ye yüzde 20 faiz uyguluyorsa politika faizine kadarki 10 puanı yine karşılamak zorunda. Hele hele o kamu bankası her ne kadar faizi yüzde 5.25’te tutuyorsa da, kur örneğin yüzde 35 artarsa politika faizi ile KKM faizi arasındaki 24.75 puanlık farkı üstlenmek durumunda kalacak. Yüzde 35’lik kur artışı ile yüzde 30’luk politika faizi arasındaki 5 puanlık fark ise Merkez Bankası’nca karşılanacak.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Ankara’daki maskeli balo! 24 Haziran 2024